Кароматулло Шарифов иддао дорад, шаҳрвандони зиёди Тоҷикистон, ки дар шаҳру манотиқи Русия ба сар мебаранд, аз ин ҳизб пуштибонӣ хоҳанд кард ва аз ҳоло аъзои созмони ҷамъиятии ӯ барои узвият дар ин ҳизб изҳори омодагӣ кардаанд: "Ин ҳизб метавонад зиёда аз дувуним миллион шахсро қабул кунад. Чунки он фалокатҳову вазниниҳое, ки дар сари онҳо ҳаст, имрӯз аз тарафи Лигаи Халқӣ ҳал карда мешавад. Зиёда аз 60 ҳазор шахсе, ки имрӯз аъзои Лигаи Халқии Тоҷикон аст, онҳо аъзои ҳизб мешаванд. Ва то охирҳои сол мумкин ин ҳизб ба қайд гирифта шавад, агар мо дар бораи дуруст будани роҳи демократия гап занем ва агар моро иҷоза диҳанд. Зиёда аз дувуним миллион нафарро дар солҳои наздик фаро мегирад".




Оқои Шарифов гуфт, ки ҳадафи аслии ин ҳизб ҳимоят аз ҳуқуқи муҳоҷирон дар Русия ва кӯшиши дастёбӣ ба курсиҳои парлумон ба хотири бештар матраҳ шудани масъалаҳои муҳоҷирони кории тоҷик дар сатҳи ҳукумат мебошад: "Тинҷию амонии Тоҷикистон ва хӯрондани фарзанди худ аз рӯи худи ҳамин муҳоҷирон аст, ки ин муҳоҷирон аъзои ягон ҳизб нестанд. Ва касе тарафи онҳо назар накардааст. Сабаби ташкил шудани ҳизб он аст, ки дар сафи имрӯзаи парлумон, намояндаҳои халқи Тоҷикистон дар Маҷлиси Олӣ дигаргунӣ ворид шавад. Онҳое, ки он ҷо ҳастанд, на касеро мешиносанд ва на назди касе рафтаанд. То вақте онҳо ҳастанд, ягон қонуни нав нисбат ба муҳоҷирони тоҷик қабул карда ҳам намешавад".




Ӯ мегӯяд, ки барои таъсиси ин ҳизб аз ҳисоби аъзоҳаққиҳои муҳоҷирони тоҷик, созмонҳои мудофеи ҳуқуқи муҳоҷирон дар қаламрави Русия ва ниҳодҳои бонуфузи байналмилалӣ, мисли СММ кӯмак дарёфт хоҳад кард. Дар ҳамин ҳол, ӯ ба пуштибониву кӯмаки ҳукумат, ба вижа сафорати Тоҷикистон дар Русия умед мебандад ва мегӯяд, ки рӯзҳои наздик ин мавзӯъро дар мулоқоти нахустини худ бо сафири нав Абдулмаҷид Достиев матраҳ хоҳад кард: "Пуштибони ман имрӯз ҷамъиятҳое ҳастанд, ки мисли мо аз ҳуқуқи муҳоҷирон дифоъ мекунанд. Инҳо бақувватанд, инҳо бузурганд. Мо комитети Авроосиё мегӯем, СММ мегӯем, инҳо ҳастанд ҳама".


Озодӣ: Шумо ба ҳукумати Русия муроҷиат кардед?


"Ҳукумати Русия мехоҳад, ки ҳоли тоҷикон аз ин бадтар шаваду бадбахтӣ аз сари онҳо дур нашавад. Русия роҳи хубро гирифтааст. Аз 68 ҷасаде, ки дар семоҳаи аввали соли 2007 фиристода шуд, 36 нафари вай куштор буд. Ва ягон нота аз тарафи Тоҷикистон фиристода нашудааст".



Ба саволи радиои Озодӣ оид ба ин ки мавқеи ӯ ва созмони ӯ ба ба як ҷумбиши сиёсие, ки муддате пеш аз худ бо исми "Ватандор" дарак дод, чист, Кароматулло Шарифов гуфт, ки ба ин нерӯ чун ба як созмони ҳамфикр ва муттафиқ баҳо медиҳад. Ин дар ҳолест, ки мақомоти Тоҷикистон ин созмон ва изҳороти муассиси "Ватандор" журналист Додоҷони Атоуллоро чун "иғвои навбатӣ" ва бепоя унвон кардаанд. Кароматулло Шарифов дар ин замина мегӯяд: "Ҳизби онҳо ҳизби интеллигентсия мебошад. Ҳизбе аст, ки дар берун аз Русия, Олмон, Англия, дигар давлатҳои Аврупо, дар худи Амрико, шахсоне, ки баромада рафтаанд - онҳо ташкил мекунанд. Агар фикрҳои солим бошад, на танҳо бо "Ватандор", ба ғайр аз он, бо ҳизби ҳокими Тоҷикистон (ҳамкорӣ хоҳем кард)… Чаро он (ҳизби ҳокими халқӣ-демократӣ) бо мо намехоҳад ҳамкорӣ кунад? Вай метавонад бо ман ҳамкорӣ накунад, бо миллати худаш бояд ҳамкорӣ кунад".



Дар ҳоле, ки раиси созмони "Тоҷик-Диаспора" таъсиси ҳизби сиёсиро танҳо роҳи мусоидат ба ҳалли мушкилоти муҳоҷирони тоҷик дар Русия мебинад, баъзе таҳлилгарон дар дохил ва хориҷи кишвар ба ин ақида бо шубҳа менигаранд. Абдуғаффор Камолӣ, як рӯшанфикри тоҷик мегӯяд, ки "ҳар гуна иқдом барои беҳтар кардани вазъият, яъне расидан ба вазъи матлубтар, қобили дастгирист". Аммо ба андешаи ӯ, расидагӣ ба мушкилоти муҳоҷирон дар доираи як ҳизби сиёсӣ "кори сахттар" хоҳад буд: "Агар мақсад ҳалли мавзӯъи муҳоҷирон аст, дар доираи ҳизб ҳал кардани он сахттар мешавад. Чаро? Зеро ҳама гуна ҳизб ба сӯи расидан ба ҳадафҳои сиёсӣ роҳ мепаймояд ва маъмулан, вақте ҳизб ташкил мешавад, ин тӯдаҳои мардум нестанд, ки аз он нафъ мебаранд. Доираҳои хосе ҳастанд, ки бо истифода аз тӯдаҳои мардум ба он чи ки мехоҳанд, мерасанд. Яъне ман гуфтанӣ ҳастам, вақте ҳизбе ташкил мешавад ва бо номи тоҷиконе, ки дар Русия ё дар Маскав кор мекунанд рӯи саҳна меояд, ин чиз вазъиятро ҳассостар мекунад. Мавзӯъи аслӣ, ки ҳалли мушкили муҳоҷирон аст, мемонад, ва чанд нафаре, ки мехоҳанд аз ин қувваи бузург барои расидан ба аҳдофашон истифода кунанд, рӯи саҳна меоянд". Дар Тоҷикистон айни замон 8 ҳизби сиёсӣ ҳаққи расмии фаъолиятро дорад. Аз миёни онҳо, намояндаҳои ҳизби ҳокими халқӣ-демократӣ, ки иддао доранд дар миёни мардум пуштибони зиёд дорад, дар парлумони кишвар аксариятро ташкил медиҳанд. Ба андешаи оқои Камолӣ, таҷрибаи 15-солаи Тоҷикистон нишон медиҳад, ки дар ин кишвар аҳзоби сиёсии ғайриҳукуматӣ ҳанӯз "натавонистанд дар рақобатҳои ҷиддӣ ҳузур ёбанд".



Вай мегӯяд, ҳизби ҳокими халқӣ-демократӣ аслан "дар миёни қудратмандон", яъне давлатдорони Тоҷикистон таъсис ёфтааст. Аз назари ин таҳлилгар, дар сурате, ки як созмон мехоҳад воқеан ҳам ҳалли масоили муҳоҷиронро аз рисолатҳои аслии худ қарор дода ба хотири расидан ба аҳдофи сиёсии худ ба сӯиистифода аз нирӯи бузурги муҳоҷирон роҳ надиҳад, бояд дар чаҳорчӯби як ҷумбиши ҷамъиятӣ фаъолият кунад: "Мушкили асосии муҳоҷирони мо дар Русия мушкили сиёсӣ нест, ин мушкили иҷтимойӣ, фарҳангӣ, мушкили амниятӣ ва дигар мушкилот аст. Таъсиси ҳизб бо ба вуҷуд овардани мавзӯъи сиёсӣ ва ба саҳна кашондани он тамоми мавзӯъҳои дигарро таҳти таъсир қарор медиҳад. Ва гузашта аз ин, мо бояд дар назар гирем, ки мо дар кишваре зиндагӣ намекунем, ки тамоми дарҳо барои ҳама гуна арзишҳои демокросӣ боз бошад. Ин воқеиятест, ки аз он мо чашм пӯшида наметавонем ва ин чиз ҳассосиятро шояд дар ин ҷо зиёдтар кунад ва ҳамон робитае, ки феълан муҳоҷирон ва ё созмонҳои муҳоҷирон дар Русия бо баъзе мақомоти расмии давлат, чи дар Тоҷикистон ва чи дар манотиқи мухталифи Русия доранд, он равобитро ҳам таҳти таъсир қарор медиҳад. Яъне ин равобити дӯстона ба як равобити рақобатомез ва душманона табдил мешавад".



Ин андешаро Шокирҷон Ҳакимов, муовини раиси ҳизби сотсиал-демкорати Тоҷикистон ҳам пуштибонӣ мекунад. Ӯ мегӯяд, ки дар сурати таъсиси як ҳизби сиёсӣ имкон дорад ҳадафҳои аслӣ дар канор монда, манофеъи як гурӯҳи хурд ҳимоят шавад: "Ман ҳама гуна андешаву пешниҳодро дар хусуси таъсиси ниҳодҳои махталифи ҷомеаи шаҳрвандӣ ва алалхусус ҳизби сиёсӣ бо хушнудӣ қабул мекунам, зеро ки ҳар қадар шумори аҳзоби сиёсӣ дар ҷомеаи мо бештар шавад, ин боиси болотар рафтани фарҳанги сиёсӣ ва дониши сиёсии онҳо мегардад. Аммо ин ҷо як масъала ҳаст. Вақте ки онҳо мекӯшанд бо унвони ҳизби сиёсӣ манфиатҳои муҳоҷиронро ҳимоя кунанд, албатта дигар манфиатҳо пеш гузошта мешавад. Ва ин боиси нигаронии ҳам сиёсатмадорони Русия вам ҳам дигарҳо шуда метавонад. Аз ин хотир, одатан дар чунин ҳолат (ва ин мутобиқ аст ба санадҳои ҳуқуқи байналмилалӣ), созмонҳои иҷтимойӣ ва ё ғайриҳукуматиро таъсис медиҳанд, то ки ин созмон ҳадафи бештар дошта бошад ва новобаста аз ақидаи сиёсӣ, мансубияти маҳаллӣ, эътиқоди динӣ ва ғайра онҳоро баробар ҳимоят кунад"




Таҳлилгари сиёсӣ Абдуғаффор Камолӣ гуфт, ки аз нигоҳи ӯ, пеш аз муттаҳид кардани муҳоҷирони тоҷик дар атрофи як ташаккул, созмону гурӯҳҳои ҷамъиятӣ бояд ба ваҳдати фикрӣ даст ёфта, муҳоҷиронро дар атрофи як идеяи миллӣ муттаҳид кунанд. Чунин вазифаро, ба андешаи оқои Камолӣ, рӯшанфикрону андешамандон ва афроде иҷро карда метавонанд, ки дар миёни муҳоҷирон маҳбубият ва эътибори хосса доранд. Аммо мавқеи ҳукумати Тоҷикистон ба таъсиси чунин ҳизб чӣ буда метавонад ва оё он шонси сабти ном шуданро дар сохторҳои ҳуқуқии ин кишвар хоҳад дошт? Аз лиҳози ҳуқуқӣ таъсиси ҳизби сиёсӣ дар қаламрави як кишвар ва роҳандозии фаъолияти он дар давлати дигар манъ аст, мегӯяд ҳуқуқшинос Шокирҷон Ҳакимов: "Ҳам аз қонунгузории ҷадиди Русия бармеояд ва ҳам аз Тоҷикистон ва дигар кишварҳо, ки таъсиси созмонҳои ибтидоии ҳизби сиёсӣ дар дигар давлат қотеъона манъ аст, чун ин боиси муташанниҷ гаштани авзоъ, мудохила ба умури сиёсии ин давлат ва ғайра маҳсуб мешавад".



Ба андешаи ин сиёсатмадор, дар сурати нокомии ҳизби нави муҳоҷирин барои дарёфти ҳаққи расмии фаъолият дар Тоҷикистон, он метавонад ба ҳайати аҳзоби дигари сиёсӣ шомил шуда, фаъолияти худро дар самти ҳимояти ҳуқуқи муҳоҷирон тавсеа диҳад. Дар интихоботи ахири парлумонии Тоҷикистон соли 2005, аз нигоҳи таҳлилгарон, яке аз намоёнтарин нуқтаҳои заъфи аҳзоби сиёсии кишвар ин буд, ки нерӯи муҳоҷирони кории муқими Русия дар ин маъракаи сиёсӣ нодида гирифта шуд. Ҳол он ки ба қавли коршиносон, маҳз ҳамин бахши шаҳрвандони Тоҷикистон, ки шуморашон беш аз 1 миллион нафар ҳисоб шудааст, назар ба сокинони дохили кишвар, имрӯз ба манобеъи моливу пулии бештар дастрасӣ дошта, дар ҳиҷрат донишу малака ва таҷрибаҳои навро аз худ мекунанд. Ин он захираи башариву зеҳние мебошад, ки ҳанӯз кашфношуда боқӣ мемонад ва дар сурати истифодаи дуруст аз ин нирӯ метавонад пеш аз ҳама ба манфиати Тоҷикистон хизмат кунад.

Раисҷумҳури Амрико гуфт, барои музокира бо Эрон “бисёр дер шудааст”.

Доналд Трамп рӯзи 3-юми март дар паёме дар шабакаҳои иҷтимоӣ навишт, “падофанди ҳавоӣ, нерӯҳои ҳавоӣ, баҳрӣ ва раҳбарияшон аз байн рафтааст. Ҳоло мехоҳанд, гуфтугӯ кунанд. Ман гуфтам: “Дер шуд!”

Президенти Амрико рӯшан нагуфт, ки мақомоти эронӣ кай омодагии худро барои музокира баён кардаанд.

Пештар Алии Лориҷонӣ, раиси Шӯрои амнияти миллии Эрон, гуфта буд, бо Амрико музокира намекунанд. Сафири Эрон дар Созмони Милал дар Женева низ ба ҳар гуна музокирот ва самарбахшии он дар вазъияти кунунӣ шубҳа кард.

Дар ҳоле ки кӯшишҳои дипломатӣ ба бунбаст дучор шудааст, дар кишварҳои Ховари Миёна бонги хатар садо медиҳад.

Дар Теҳрон ва Бейрут садои таркишҳо шунида шуданд.

Ҳамзамон, паҳподҳои эронӣ ба бинои сафорати Амрико дар Арабистони Саудӣ зарба заданд. Сафорат эълон кард, ки муваққатан баста мешавад. Як рӯз пеш сафорати Амрико дар Кувайт низ чунин тасмим гирифт.

Вазорати дифои Арабистони Саудӣ гуфт, ду паҳпод ба бинои сафорати Амрико дар Риёз бархӯрда, боис ба “сӯхтори кӯтоҳ” ва “зиёни ночизи моддӣ” шуд. Ба гуфтаи вазорат, ҳангоми ҳамла бино холӣ буд ва касе осеб надид.

Эрон дар посух ба ҳамлаҳои Амрико ва Исроил, ки аз 28-уми феврал идома доранд, ба кишварҳои мизбони низомиёни Амрико мушаку паҳпод сар медиҳад.

Гузоришҳо аз дохили Эрон баёнгари онанд, ки рӯзи 3-юми март ҳавопаймоҳои ҷангии Амрико ва Исроил чанд маркази низомӣ, амниятӣ ва пулисро дар шаҳрҳои гуногуни ин кишвар ҳадаф қарор додаанд.

Қароргоҳи иттилоотии Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ, Додгоҳи инқилоб ва умумии Урмия, пойгоҳи “Ваҳдат”-и Сипоҳ дар шаҳри Пова ва пойгоҳи мушакии Наҷафобод дар шимоли вилояти Исфаҳон аз ҷумлаи ин маконҳо номбар мешаванд.

Дар ҳамин ҳол, Исроил эълон кард, ки бар асари ҳамлаҳои мушакии Эрон ба қисмати марказии ин кишвар дастикам ҳафт нафар захмӣ шудаанд.

Коршиносоне, ки Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ бо онҳо ҳамсуҳбат шуд, мегӯянд, Теҳрон талош дорад, миқёси даргириро густариш дода, Вашингтонро ба оташбас водор кунад.

Доналд Трамп пештар гуфта буд, амалиёт дар Эрон метавонад чанд ҳафта идома кунад. Вай дар паёме рӯзи 3-юми март таъкид кард, ки захираи муҳиммоти ҷангии Амрико “ҳеч гоҳ ин қадар зиёд ва беҳтар набудааст”.

Бо оғози ҳамлаҳои Амрико ва Исроил ба Эрон дар рӯзи 28-уми феврал ҳарими ҳавоии шуморе аз кишварҳои минтақа баста шуд ва даҳҳо ҳазор мусофиру сайёҳи хориҷӣ дар Ховари Миёна банд монданд.

Хабарнигори “Рейтерс” дар гузаргоҳи Астара дар марзи миёни Озарбойҷону Эрон бо шуморе аз мусофирони тоҷикистонӣ, ки баъд аз шурӯи амалиёти ИМА ва Исроил аз Эрон берун шуданд, ҳамсуҳбат шуд. Аксари онҳо гуфтаанд, ки табиб ҳастанд ва барои омӯзишу роҳнамоии беморон ба Эрон рафта буданд.

"Дар онҷо ҷанг аст. Бархӯрдҳо ҷараён доранд. Аз ин рӯ, мо баргаштем. Мо ҳамроҳи як бемор ҳастем. Ӯ саратони шуш дорад. Ҳоло бемор аз гумрук мегузарад. Бемор аз хешу табори ман нест. Ӯ дар бемористоне буд, ки ман ҳам онҷо будам. Ман табиб-ҷарроҳ ҳастам," – гуфтааст пизишк аз Тоҷикистон Аваз Назаров.

Ҳамсуҳбати дигари хабарнигори "Рейтерс" низ табиб аз Тоҷикистон аст. Ӯ гуфтааст, "мо аз сабаби ҷанг дар Теҳрону дигар гӯшаҳои Эрон марзро убур кардем. Мо як гурӯҳ табибон дар онҷо таълим мегирифтем."

Сафири Тоҷикистон дар Эрон шумораи расмии тоҷикистониҳоро дар ин кишвар 300 нафар ҳисоб кард. Ӯ рӯзи дуюми март хабар дод, ки беш аз 200 нафари онҳо барои бозгашт ба ватан дархости кумак карда, то кунун беш аз шаст кас марзро гузаштаанд.

Тибқи ахбори расида, Имороти Муттаҳидаи Араб рӯзи душанбе дар шакли маҳдуд ҳарими ҳавоиро боз намуда, имкон дод, ки садҳо хориҷӣ аз фурудгоҳи Дубай ва дигар имороти ин кишвар ба ватанҳояшон баргарданд.

Пайвандони Фазлиддин Расулови 58-сола аз Тоҷикистон мегӯянд, ӯ як сол пеш бо ваъдаи нафақа ё ҳаққи бознишастагии баланд аз Русия ба ҷанги Украина бурда шуд, вале камаш ҳашт моҳ боз бедарак аст.

Мақомоти Русия ба хонаводааш гуфтаанд, ки ӯро ҳамчун сарбози “бенишоншуда” ҷустуҷӯ доранд.

Вай пештар дар хадамоти боррасонии ширкати “Вайлдберис” дар Маскав кор мекардааст. Шаҳрвандии Тоҷикистону Русияро дорад.

Суннатулло Расулов, писари Фазлиддин Расулов, 3-юми март дар суҳбат бо Радиои Озодӣ гуфт, падарашро моҳи марти соли гузашта аз Маскав ба Қазон ва аз онҷо бо ваъдаи нафақаи хуб барои се моҳ ба Мариупол (Украина) бурдаанд, то дар сохтмон кор кунад.

Наздиконаш гуфтанд, чанд моҳ ӯ дар Мариупол, шаҳри ишғолшудаи Украина аз ҷониби Русия буд ва бо онҳо тамос дошт, вале моҳи августи соли гузашта ӯро ба минтақаи Донбас бурданд ва бо ҳамин бедарак шуд.

Омори дақиқи ҳузури тоҷикон дар ҷанги Украина маълум нест. Дар чаҳор соли ҷанг хабари кушта ва нопадид шудани даҳҳо шаҳрванд ва зодаи Тоҷикистон расонаӣ шудааст.

Тарҳи давлатии Украина бо номи “Зистан мехоҳам” номи беш аз се ҳазор зодаи Тоҷикистонро нашр кардааст, ки аз ҷониби Русия муқобили ин кишвар ҷангида кушта ё нопадид шудаанд.

Маҷлиси намояндагони Тоҷикистон созишномаи қарзиро бо Фонд ё Бунёди Абузабӣ тасвиб кардааст. Қарор аст, Тоҷикистон барои идомаи сохтмони нерӯгоҳи "Роғун" аз ин фонд 100 миллион доллар қарз гирад.

Файзиддин Қаҳҳорзода, вазири молияи Тоҷикистон, 25-уми феврал дар назди вакилон гуфт, 100 миллион доллар ба муҳлати 17 сол ва бо 2,5 дарсад баҳра ё фоизи солона гирифта мешавад.

Мақомоти Тоҷикистон талош доранд, ки барои бунёди нерӯгоҳи "Роғун" аз ниҳодҳои молии байнулмилалӣ сармоя ҷалб кунанд.

Бонки Ҷаҳонӣ соли 2024 барои сохтмони "Роғун" 350 миллион доллар грант ё қарзи бебозгашт ҷудо кард.

Ба иттилои Вазорати молия, Тоҷикистон барои идомаи сохтмони "Роғун" ҳамчунин аз Бонки осиёии сармоягузорӣ ва зерсохторӣ 270 миллион доллар қарз гирифтааст.

Нерӯгоҳи барқи обии "Роғун" бояд то соли соли 2032 мавриди баҳбардории комил қарор гирад ва Тоҷикистонро бо нерӯи барқи кофӣ таъмин кунад, ки ҳоло мардумаш ҳамасола аз норасоии нерӯи барқ азоб мекашанд.

Марко Рубио, вазири корҳои хориҷии Амрико, пас аз онки расонаҳои давлатии Эрон аз кушта шудани беш аз 160 нафар дар ҳамла ба як мактаби ибтидоии духтарона дар шаҳри Миноб дар вилояти Ҳурмузгон хабар доданд, гуфт, ИМА "қасдан мактабро ҳадаф қарор намедиҳад".

Ин ҳамла, ки ба рӯзи аввали амалиёти муштараки Амрико ва Исроил алайҳи Эрон нисбат дода шуд, маргбортарин ҳодисаи гузоришшуда дар ин даргириҳо гуфта мешавад. ЮНЕСКО, Бунёди кӯдакони Созмони Милал ва Малола Юсуфзай, барандаи Ҷоизаи сулҳи Нобел, ин ҳамларо маҳкум кардаанд.

Марко Рубио гуфт, дар сурати дурустии гузоришҳо, Вазорати ҷанги Амрико мавзуъро баррасӣ хоҳад кард ва Фармондеҳии марказии Амрико низ эълон кардааст, ки дар ҳоли баррасии гузоришҳои вобаста ба "осеб ба ғайринизомиён" аст.

Ба навиштаи хабаргузории "Рейтерс", Роземари де Карло, намояндаи вижаи Созмони Милал дар умури эҷоди сулҳ низ ин гузоришро "бисёр фоҷиавӣ" хонд, аммо гуфт, ҷузъиёти мустақиле дар даст нест.

Сафири Исроил дар Созмони Милал ҳам эълон кард, гузоришҳои гуногунро дар бораи омили ҳамла дидааст, аз ҷумла иддао кард, ки Сипоҳи посдорон дар ин ҳодиса нақш доштааст.

Хабаргузории "Рейтерс" таъкид кардааст, ки натавонист ин гузоришҳоро ба таври мустақил тасдиқ кунад.

"Ҳизбуллоҳ"-и Лубнон, ки мавриди ҳимояти Эрон мебошад, дар вокуниш ба кушта шудани Оятуллоҳ Хоманаӣ, раҳбари олии Эрон дар ҳамлаҳои Исроил ва Амрико, эълон кард, ки ба Исроил ҳамла кардааст.

Шохаи низомии "Ҳизбуллоҳ"-ро ИМА ва Иттиҳоди Аврупо террористӣ медонанд. Ин гурӯҳ дар порлумони Лубнон намояндагони худро дорад.

Артиши Исроил субҳи 2 март аз партоби чанд мушак аз Лубнон ба тарафи Исроил хабар дод. Партоби ин мушакҳо боиси ба садо даромадани бонги хатар дар бахшҳои гуногуни шимоли Исроил шуд.

Артиши Исроил бо нашри баёнияи дигар аз раҳгирии як партоб хабар дод ва гуфт, ки дигар партобҳо дар фазои боз ва бехатар суқут кардаанд.

Гурӯҳи "Ҳизбуллоҳ" чанд соат баъд, партоби мушак ва паҳбод ба тарафи Исроилро тасдиқ кард ва онро вокуниш ба кушта шудани Алӣ Хоманаӣ донист.

Ин гурӯҳ пештар ҳушдор дода буд, ки ҳадаф қарор додани Алии Хоманаӣ, раҳбари пешини Ҷумҳурии исломии Эронро хатти сурхи худ медонад ва дар сурати осеб дидани ӯ, мумкин аст вориди даргириҳо шавад.

Исроил ва Лубнон беш аз як сол пеш бо миёнаравии Амрико ба тавофуқи оташбас даст ёфтанд, ки ҷанги сездаҳмоҳаи Исроил ва ниманизомиёни гурӯҳи "Ҳизбуллоҳ"-ро поён дод.

Аз он замон то кунун ду тараф борҳо якдигарро ба нақзи оташбас муттаҳам кардаанд.

Пас аз ҳамлаҳои Амрико ва Исроил ба Эрон, арзиши нафт 10 дарсад бештар шудааст. Рӯзи якшнабе нархи ҳар бушка нафти хом ба ҳудуди 80 доллар расид. Амрико ва Исроил субҳи 28-уми феврал ба Эрон ҳамла карданд.

Ба гузориши хабаргузории "Рейтерс", коршиносон тахмин мезананд, ки бинобар ҷанги ҷорӣ дар Ховари Миёна, қимати ҳар бушка нафти хом мумкин аст ба 100 доллар бирасад.

Ҳамлаҳои низомӣ ва баста шудани гулӯгоҳи Ҳурмуз сабаби асосии афзоиши қимати нафт гуфта мешавад. Беш аз 20 дарсад аз нафти ҷаҳон аз тариқи гулӯгоҳи Ҳурмуз кашонда мешавад.

Чанд манбаъ гуфтаанд, ки киштиҳои нафткаш пас аз ҳушдори Теҳрон ба киштиҳо барои пешгирӣ аз убур аз гулӯгоҳи Ҳурмуз, фаъолияти худро дар ин масир боздоштаанд.

Дар ҷараёни амалиёти зидди Эрон, ки Амрико ва Исроил рӯзи 28-уми феврал оғоз карданд, се низомии Иёлоти Муттаҳида кушта шуда, панҷ тани дигар ҷароҳатҳои вазнин бардоштаанд. Ин омор то рӯзи якуми мартро дар бар мегирад.

Чанд низомии дигар осеби сабук дида, пас аз муоина расидагии пизишкон ба хидмат баргардонда мешаванд.

Доналд Трамп, раисҷумҳури Амрико рӯзи якшанбе ваъда дод, ки интиқоми се низомии кушташудаи кишварашро хоҳад гирифт.

Вай дар як суханронии видеоӣ гуфт, мумкин аст, шумори талафоти Амрико дар ҷанги зидди Эрон афзоиш ёбад.

“Дареғ, мумкин аст, ин омор бештар шавад, аммо Амрико интиқоми онҳоро хоҳад ситонд,” – афзуд ӯ.

Нерӯҳои Амрико ва Исроил дар амалиёти якҷоя рӯзи 28-уми феврал ба Эрон ҳамла карданд. Вазорати дифои Исроил онро "ҳамлаи пешгирона" ва раисҷумҳури Иёлоти Муттаҳида "амалиёти бузурге" донист, ки ҳадафаш "бартараф кардани таҳдидҳо" ва "Эрони орӣ аз силоҳи ҳастаист".

Дар рӯзи аввали амалиёт чандин мақоми баландпояи Эрон, аз ҷумла Алии Хоманаӣ, раҳбари Ҷумҳурии Исломӣ, кушта шуд.

Эрон дар посух ба Исроил ва чанд кишвари Ховари Миёна, ки мизбони низомиёни амрикоӣ ҳастанд, мушаку паҳпод партофт.

Доналд Трамп, раисҷумҳури Иёлоти Муттаҳида, рӯзи якуми март дар мусоҳиба бо рӯзномаи бритониёии “Дейли Мейл” гуфт, амалиёти якҷоя бо Исроил алайҳи Эрон метавонад то чаҳор ҳафта тӯл кашад.

Вай дар ин мусоҳибаи телефонӣ аз Флорида эълом кард, ки “ҳамеша ин як раванди чаҳорҳафтаӣ будааст. Мо ҳисоб кардем, ки қариб чаҳор ҳафта тӯл хоҳад кашид.”

Трамп бо ишора ба ин ки Эрон кишвари бузург аст, афзуд, ҳамлаҳои низомӣ “чаҳор ҳафта тӯл мекашанд, ё ҳатто камтар.”

Ӯ дар ин мусоҳибааш ба кушта шудани 48 мақоми аршади эронӣ дар ҳамлаҳои рӯзи шанбеи Амрико ва Исроил ишора кард.

Раисҷумҳури Амрико ҳамзамон гуфт, барои гуфтугӯҳои бештар бо эрониҳо омодагӣ дорад, аммо наметавонад бигӯяд, ки оё ин гуфтугӯҳо “ба зудӣ” анҷом хоҳанд шуд ё на.

“Намедонам. Онҳо мехоҳанд, мехоҳанд, ки суҳбат кунанд, аммо ман гуфтам бояд ҳафтаи гузашта суҳбат мекардед, на ин ҳафта,” – илова кардааст ӯ.

Баъди эълони ҳалокати раҳбари олии Эрон, оятуллоҳ Алии Хоманаӣ низ табодуи зарбаҳо байни Эрон ва Исроил идома ёфт. Неруҳои Эрон ҳамчунин ба баъзе аз кишварҳои арабӣ низ мушак партофтаанд.

Рӯзи 1-уми март хабари наве аз зарбаҳои ИМА нашр нашудааст, аммо президент Доналд Трамп гуфт, агар Эрон ҳамлаҳои худро зиёд кунад, Вашингтон бо қувваи бештаре посух хоҳад дод.

Пештар Трамп ба давомдор будани ҷанг ишора карда буд ва Исроил низ гуфтааст, нақшаи худро барои муддати дароз омода намудааст.

Пит Ҳегсет, вазири ҷанги Амрико дар шабакаи X навишт, "Эрон имконият дошт, аммо аз созиш худдорӣ кард ва акнун баҳои онро мепардозад".

Дар ҳамин ҳол як гуруҳ аз донишҷӯёни "Созмони донишҷӯёни имомия" (ISO), ки ба як ҳизби шиъа дар Покистон тааллуқ дорад, рӯзи 1-уми март ба консулгарии Амрико дар шаҳри Карочӣ ҳамла карданд. Дар ин ҳодиса то 9 нафар ҳалок шудааст. Аз тирпаронӣ миёни кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва донишҷӯёни "Созмони донишҷӯёни имомия" гузориш шудааст.

Ҳамчунин расонаҳо аз муноқиша дар назди Сафорати Амрико дар шаҳри Бағдод, пойтахти Ироқ хабар доданд. Пулиси Ироқ аз ҳамлаи норозиён ба "минтақаи сабз" пешгирӣ кардааст.

Ба гузориши артиши Исроил, давоми 24 соати ахир аллакай бори 20-ум аст, ки миллионҳо шаҳрванди ин кишвар баъди ҳамлаи паҳподии Эрон ба паноҳгоҳҳо мераванд. Расонаҳои Эрон аз таркиши чандин мушаки ин кишвар бо убур аз сипари ҳавоӣ хабар медиҳанд.

Дар шаҳри Дубай ва пойтахти Қатар рӯзи дуюм аст, ки садои таркиши баланд шунида мешавад. Расонаҳои давлатии Эрон ҳамчунин аз партоби мушак ва паҳпод ба сӯи пойгоҳҳои Амрико хабар доданд.

Баъди кушта шудани раҳбари олии Эрон Алии Хоманаӣ мақомоти Эрон аз таъсиси шӯрои муваққати роҳбарӣ хабар доданд. Ба ин шӯрои муваққатӣ раиси ҷумҳур Масъуди Пизишкиён, раиси додгоҳи олӣ Муҳсин Эҷаӣ ва руҳонӣ оятуллоҳ Алиризо Аърофӣ шомил шудаанд. Ин шӯро муваққатан вазифаҳои роҳбариро иҷро мекунанд. Лаҳзае пеш хабар дода шуд, ки иҷрои вазифаҳои Хоманаӣ бар дӯши оятуллоҳ Аърофӣ вогузор шудааст.

Рӯзи 28-уми феврал дар ҳамлаи муштараки Амрико ва Исроил ба Эрон чанд мақоми баландпоя, аз ҷумла Алии Хоманаӣ, фармондеҳи кулли сипоҳ, вазири дифоъ, раиси ситоди кулли артиш ва дабири Шӯрои дифоъ кушта шуданд.

Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон аз "ташаннуҷи бесобиқаи вазъ дар Ховари Миёна" нигаронӣ карда гуфт, Душанбе хоҳони ҳалли мушкил аз роҳҳои дипломатӣ аст.

Дар изҳороти Вазорат аз рӯзи 1-уми март ба ҳеч кишваре ишора нашудааст. Рӯзи 28-уми феврал Амрико ва Исроил ба Эрон ҳамла карданд ва Эрон ҳам дар посух пойгоҳҳои амрикоро ҳадаф қарор дод.

"Тоҷикистон бар он аст, ки ҳамаи ихтилофу баҳсҳо бояд тариқи музокирот дар чаҳорчуби ҳуқуқи байналмилалӣ ва муқаррароти Оинномаи Созмони Милали Муттаҳид ҳаллу фасл гарданд" – омадааст дар изҳороти Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон.

Тоҷикистон ҷанги 12-рӯзаи ИМА ва Исроил бо Эронро дар моҳи июни соли гузашта низ маҳкум карда буд.

Мақомоти Эрон эълон карданд, ки раиси ситоди кулли неруҳои мусаллаҳи ин кишвар ва вазири дифоъ дар ҳамлаи Амрико ва Исроил кушта шудаанд.

Ба гуфтаи мақомоти эронӣ, Абдулраҳим Мусавӣ, раиси ситоди кулли неруҳои мусаллаҳ ва Азиз Насирзода, вазири дифоъ рӯзи шанбе дар ҷараёни мавҷи аввали ҳамла ба Эрон ҷонашонро аз даст доданд.

Дар ҳамлаҳои ҳавоии Амрико ва Исроил чандин мақоми баландпояи Эрон, аз ҷумла Роҳбари Ҷумҳурии исломӣ Алии Хоманаӣ, Муҳаммад Покпур, фармондеҳи кулли Сипоҳи посдорон ва Алии Шамхонӣ, дабири Шӯрои дифои Ҷумҳурии Исломӣ ҳам кушта шуданд.

Нерӯҳои Исроилу Амрико рӯзи 28-уми феврал ба чанд гӯшаи Эрон, аз ҷумла Теҳрон, ҳамла карданд.

Вазорати дифои Исроил онро "ҳамлаи пешгирона" ва раисҷумҳури Иёлоти Муттаҳида "амалиёти бузурге" донист, ки ҳадафаш "бартараф кардани таҳдидҳо" ва "Эрони орӣ аз силоҳи ҳастаист". Эрон дар посух ба чанд кишвари Ховари Миёна, ки мизбони нерӯҳои Амрико ҳастанд ва Исроил мушак андохт.

Марк Тиссен, шореҳи намоёни сиёсӣ ва узви Шӯрои мудирони Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ, гуфт, ҳамлаи Амрико ба Эрон оғози корзорест, ки ҳадафаш поён додан ба ҳукумати Ҷумҳурии Исломӣ дар шакли ҳозирааш аст.

Ӯ дар суҳбат бо Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ гуфт, "ончи дар ҳоли рух додан аст, наздик шудан ба озодии мардуми Эрон аст."

"Мардуми Эрон аз соли 1979 зери султаи як режими мустабид ва ифротӣ, ки ба воситаи оятуллоҳҳо идора мешавад, ранҷ бурдаанд. Акнун ба онҳо фурсате дода мешавад, то бархезанд ва кишварашонро пас гиранд," – афзуд ӯ.

Тиссен собиқаи навиштани суханронӣ барои Ҷорҷ Буши хурдӣ, раисҷумҳури собиқи Амрикоро дорад. Вай дар мусоҳибааш таъкид кард, агар президенти Амрико Доналд Трамп як моҳ пеш ҳамла карда буд, ин ҳамлаи намодин ва маҳдуд буд, ки як ё ду рӯз тӯл мекашид.

“Ончи акнун дар борааш суҳбат мекунем, як корзори чандрӯза ва шояд чандҳафтаӣ барои буридани сари режими Эрон ва аз миён бардоштани таҳдид алайҳи мардуми мост,” – илова кард ӯ.

Ба гуфтаи Марк Тиссен, таъхир дар шурӯи амалиёт амдӣ ё барқасдона будааст, то Вашингтон битавонад ҷамъ омадани бесобиқаи нерӯҳои низомиро фароҳам кунад.

Ӯ бо баёни инки “Иёлоти Муттаҳида тамоми абзорҳои саркӯб, амниятӣ ва истибдодӣ, ки мардуми Эронро зери фишор қарор додаанд, аз миён хоҳад бардошт”, ин лаҳзаро бо фурӯ рехтани девори Берлин ва сарнагунии Чаушевский дар Руминия муқоиса кард.

“Ин девори Берлини шумост. Мо дар ҳоли қатъи сари режим ҳастем. Ин вазифаи шумо хоҳад буд, ки корро тамом кунед. Даврони ҳокимияти ваҳшати ин режим рӯ ба поён аст. Мардуми Эрон як фурсати таърихии ба даст гирифтани озодии худ доранд,” – таъкид кард ӯ.

Сафорати Тоҷикистон дар Теҳрон аз шаҳрвандони кишвар хостааст, ки Эронро тарк кунанд.

Сафорат шоми 28-уми феврал дар хабарномае навишт, "ба шаҳрвандони Тоҷикистон, ки дар Эрон қарор доранд, тавсия дода мешавад, ки кишварро бо истифода аз имконоти дастрас тарк намоянд".

Дар иттилиояи расмӣ омадааст, Сафорати Тоҷикистон дар низоми муқаррарӣ корашро давом медиҳад ва омода аст, ки барои баромадани тоҷикистониҳо аз Эрон кӯмак кунад.

Сафорат ҳамчунин ба шаҳрвандони Тоҷикистон дар Эрон тавсия додааст, ки "аз будубош дар наздикии иншооти ҳарбӣ ва давлатӣ худдорӣ кунанд, инчунин аз аксбардорӣ ва наворбардорӣ дар тамоми ҳудуди кишвар парҳез намоянд".

Субҳи 28-уми феврал Амрико ва Исроил ба Эрон ҳамла карданд. Дар ин ҳамлаҳо то кунун Алии Хоманаӣ, роҳбари Ҷумҳурии исломӣ ва ҳафт мансабдори баландпоя, аз ҷумла Муҳаммад Покпур, фармондеҳи кулли Сипоҳи посдорон ва Алии Шамхонӣ, дабири Шӯрои дифои Ҷумҳурии Исломӣ кушта шудаанд. Дар посух Сипоҳи посдорон ба Исроил ва пойгоҳҳои Амрико дар минтақа ҳамла кард.

Артиши Исроил эълон кард, ки дар ҳамлаҳои Амрико ва Исроил ба Эрон дар рӯзи 28-уми феврал ҳафт мансабдори баландпоя, аз ҷумла Муҳаммад Покпур, фармондеҳи кулли Сипоҳи посдорон ва Алии Шамхонӣ, дабири Шӯрои дифои Ҷумҳурии Исломӣ кушта шудаанд.

Бар асоси баёнияи расмӣ, Азиз Насирзода, вазири дифои Эрон, низ дар ин ҳамлаҳо ҷон бохтааст.

Алии Шамхонӣ дар ҷанги 12-рӯзаи Исроилу Эрон дар соли 2025 низ ҳадафи ҳамла қарор гирифта буд, аммо ҷон ба саломат бурд.

Вай пас аз ин ҷанг ба мансаби дабири Шӯрои дифои Эрон таъйин шуд.

Дар рӯйхати эълонкардаи артиши Исроил номи раиси созмони "Сипанд", ки масъули саноати низомӣ ва дифоӣ аст ва раиси дафтари низомии раҳбари Ҷумҳурии Исломӣ низ дида мешавад.

Доналд Трамп, раисҷумҳури Амрико, шоми шанбе ҳангоми гуфтугӯ бо телевизиони “NBC News” дар бораи гузоришҳо дар бораи кушта шудани Оятуллоҳ Алии Хоманаӣ, раҳбари олии Эрон гуфт, “мо эҳсос мекунем, ин гузориш саҳеҳ аст”.

Ӯ эълом кард, ки “бештари мақомҳои аршади Эрон аз байн рафтанд”.

Пеш аз ин, Бенямин Нетаняҳу, сарвазири Исроил, эълон кард, ки “нишонаҳои зиёде вуҷуд доранд, ки Алии Хоманаӣ дигар зинда нест.”

Қаблан вазири корҳои хориҷии Эрон иддао карда буд, ки то ҷое ӯ огоҳ аст, раҳбари Ҷумҳурии Исломӣ Алии Хоманаӣ ва раисҷумҳури ин кишвар Масъуд Пизшкиён “зинда ҳастанд” ва “мумкин аст фақат як ё ду фармондеҳ кушта шуда бошанд”.

Аббос Ароқчӣ дар суҳбат бо телевизиони “NBC News” зимни эълони ин хабар афзуд, “ҳамаи мақомоти олирутба зинда ва солим ҳастанд” ва иддао кард, ки “ҳама чиз хуб аст”.

Нерӯҳои Исроилу Амрико рӯзи 28-уми феврал ба чанд гӯшаи Эрон, аз ҷумла Теҳрон, ҳамла карданд.

Вазорати дифои Исроил онро "ҳамлаи пешгирона" ва раисҷумҳури Иёлоти Муттаҳида "амалиёти бузурге" донист, ки ҳадафаш "бартараф кардани таҳдидҳо" ва "Эрони орӣ аз силоҳи ҳастаист". Эрон дар посух ба чанд кишвари Ховари Миёна, ки мизбони нерӯҳои Амрико ҳастанд, мушак андохт.