Баррасии аҳволи Замин дар Туркия. Кишварҳо чӣ мехоҳанд?

Браузери шумо HTML5-ро намешиносад

Видеоро дар инҷо бинед

Як нишасти Созмони Милал дар мавриди ҳифзи муҳити зист бо иштироки раҳбарони кишварҳои ғарбию аврупоӣ, инчунин, мухатассисони соҳаву фаъолон, ки 9-уми ноябр дар Анталияи Туркия оғоз шуд, ҳанӯз ҷараён дорад.

Ҳадафи ҷаласа ин аст, ки наздик ба 200 кишвари сайёра дар масоили муҳиме мисле дурнамои истифода аз нафту ангишт, маблағгузорӣ ба кишварҳои дар ҳоли рушд ва вокуниш ба ҳушдорҳои илмӣ дар бораи афзоиши ҳарорати сайёра ба як мувофиқа бирасанд.

Дар ин нишаст ҳайате аз ҳукумат ва фаъолони муҳитзистии Тоҷикистон ҳам ширкат доранд. Тоҷикистон, ки дар баробари селу биёбоншавӣ ва дигар пайомадҳои гармшавии иқлим осебпазир аст, барои иҷрои нақшаи миллии зистмуҳитияш, ба навиштаи “Азия-Плюс”, то соли 2035 ба беш аз бист миллиард доллар ниёз дорад. Вале дарёфти чунин ёриҳо то рафт душвортар мешавад.

Бунёдгузориши гурӯҳи экологии “Макони дурафтода” Тимур Идрисов рӯзи 17-уми ноябр дар суҳбат бо Радиои Озодӣ гуфт, ҳанӯз ҳеч қароре ба даст наомадааст ва аз рӯйи таҷрибаи солҳои пешин шояд дар охирин рӯзҳову соатҳои ҷаласа чизе ҳосил шавад.

“Тоҷикистон бо мақсади пешбурди масоили ҳифзи пиряхҳову захираҳои обӣ омадааст. Тоҷикистон ба ташаббуси Қирғизистону Қазоқистон ҳамроҳ шуд, ки мехоҳанд дар қарори ниҳоии ҷаласа як бахши ҷудогонае дар бораи кишварҳои кӯҳманзар ворид шавад, вале дареғ ин чиз дастгирӣ наёфт," -- афзуд ӯ.

Тимур Идрисов мегӯяд, кишварҳои пешрафта бояд то соли 2035 дастгирии кишварҳои нодор ва дар ҳоли рушдро то 120 миллиард доллар афзоиш диҳанд ва “аз ин рӯ, талош мекунанд, аз афзоиши хароҷот пешгирӣ кунанд.”

Бо ин вуҷуд, ба гуфтаи ӯ, “мавқеи Тоҷикистон бисёр хуб аст, масъалаҳои вобаста ба пиряхҳову обро пеш бурда, талош дорад бо ёфтани сармоя ба мутобиқшавӣ рӯ оварад.”

Дар ҳамин ҳол, ба навиштаи хабаргузории “Рейтерс”, ширкатдорони ҷаласаи Созмони Милал бояд то фарҷоми он дар рӯзи ҷумъа, 20-уми ноябр, ба қароре бирасанд, ки баёнгари иродаи аксар ширкатҳои ҷаҳон бошад.

Дар баррасӣ дастикам ду тарҳ аст. Як тарҳ мегӯяд, кишварҳои сайёра бояд розӣ шаванд, ки тадриҷан ба истифодаи сӯзишвории безарар гузаранд ва тарҳи дуюм мегӯяд, бояд якбора ва пурра аз истифодаи чунин мавод даст кашанд. Маълум нест, ба чунин як ҳадафе даст меёбанд ё на.

Як мавзӯи ҳалношудаи дигар пешниҳоди Туркия аст, ки мегӯяд, дар саросари ҷаҳон меъёри истифода аз барқ то соли 2035 то 35 дарсад расонида шавад ва ниҳоят, ёриҳои пулӣ ба кишварҳои дар ҳоли рушд барои мутобиқ шудани онҳо ба тағйироти иқлим ҳам бояд ҳалли худро ёбад.

Моҳи октябр дар як гузориши СММ таъкид шуд, ки сатҳи гармшавиии иқлими сайёра аз марзи 1,5 дараҷаи Селтсия гузаштааст ва ин ҳамон меъёре мебошад, ки имкон медиҳад, пайомадҳои сангини тағйироти иқлимро дар ин ҳад боздошт. Бо болотар шудани ҳарорати миёнаи сайёра оқибатҳо ҳам сангинтар мешаванд.