"Шери Панҷшер" -- симфонияи оҳангсози амрикоӣ Дейвид Гейнс, ки ба корномаи Аҳмадшоҳи Масъуд бахшида шуда. дар бузургтарин толорҳои консертии ҷаҳон садо дод, акнун дар шакли албоми алоҳида ба нашр расид.
Симфонияи Гейнс монанди филми коргардони фаронсавӣ Кристоф де Понфили талошест дар кашфи сарчашмаи нирӯофарин ва мояи бузургии фармондеҳи машҳури Афғонистон Аҳмадшоҳи Масъуд. "Ҷанги ман бар зидди ҷанг", "Оташи дил", "Охирин девор" номи фаслҳои симфонияи Гейнс ҳастанд ва фасли ниҳоии он чунин ном дорад: "Акнун мо ҳама Масъудем", ки бо суханони маҳшури акнун ман ҳам берлиниям-и Ҷон Кеннеди ҳамсадо мешавад.

Нӯҳуми сентябри соли 2001, ду рӯз пеш аз ҳамлаҳои террористӣ ба Иёлоти Муттаҳида, Масъуд аз тарафи ду террористи араб, ки худро журналист муаррифӣ карда буданд, ба ҳалокат расид.
Ин ҳам дар ҳоле ки вай охирин девори Афғонистон дар сари роҳи ҷумбиши тундрави Толибон буд. Пас аз панҷ соли ин фоҷиа, имрӯз дар Афғонистон, ки ҷангу нооромӣ аз нав қувват мегирад, дар миёни аҳли назари ин кишвар сӯги камбуд ё набуди шахсе монанди Масъуд матраҳ мешавад. Раҳматуллоҳи Бежанпур, коршиноси афғон мегӯяд: "Дар гуфтумонҳое, ки дар ҳавзаи баҳси масъалаҳои Афғонистон матраҳ шуд, фуқдони шахсияти каризматик (машҳур) ва муҳими сиёсӣ барои инсиҷоми масоили Афғонистон, ки зиндаёд Аҳмадшоҳи Масъуд буд, дарвоқеъ яке аз мушкилоти муҳиму меҳварии масоили Афғонистон шинохта шуд. Дар гузаштаҳо мавҷудияти як партизон, як чирик, як инсони созмонгари фаъоли сиёсӣ барои убур аз ҳар марҳилаи душвор як итминони хотир барои ҷомеаи Афғонистон буд ва ҳуҷуму ҳузури бегонаву душману ғайр душман дар Афғонистон зиёд хатар намеофарид. Аммо дар панҷ соле ки таҳаввулоти ҷаҳонӣ бар меҳвари бардоштан ва фуқдони эшон созмон ёфт, таҳаввулоте ки ҳам дар дохили Амрико ва ҳам дар ҳавзаи Афғонистон одреси муштарак пайдо карданд ва дарвоқеъ баландтарин сохтмонҳои оламро дар Амрико фурӯ рехт ва баландтарин чеҳра ва истиқомату қомати баланди таърихи Машриқзаминро дар Шарқ фурӯ рехт, дар ҳақиқат яке аз ҳаводиси фоҷиавии ҷаҳон маҳсуб мешавад."
Захме ки аз бохти шахсияте монанди Масъуд ба дилҳо нишаст, ба навиштаи Сардор Аҳмад, журналисти афғон, ҳамоно хунчакон аст. Дар рӯзи ёдбуди Масъуд ҳазорон нафар дар зодбуми ӯ, деҳаи Ҷангалаки Панҷшер ҷамъ меоянд ва дар пояи мадфани ӯ намоз мегузоранд.
Сардор Aҳмад менависад, дар солҳои охири умраш Масъудро "падари афғон"-ҳо меномиданд ва даъвати ӯро ба ваҳдати кишвари азҳамрехта ба ҷон мепазируфтанд. Вале имрӯз, Воҳиди Мужда, як таҳлилгари сиёсии афғон дар Кобул мегӯяд, ҳамкорони Масъуд номи ӯро бузург мекунанд, то бо номи ӯ қудрат ба даст оранд. Ва Рӯҳулло, як сокини Кобул гуфтааст, "вай як ҷангсолор буд."
Ба навиштаи хабарнигори Asia Times Пепе Эскобар Масъуд дар ҷавонӣ орзу дошт, меъмор шавад ва биноҳои зебо барафрозад, вале ба ҷойи ин маҷбур шуд, тамоми умр биҷангад. Дар маҷаллаи Central Asia Monitor тасвири хонаи Масъуд омадааст, ки аз рӯи тарҳи худи ӯ сохта шудааст. Аммо дар бораи ҳунари ҷангии ӯ дуктур Чингизи Паҳлавон мегӯяд: "Масъуд аз нигоҳи низомӣ, бетардид, як нобиға ба ҳисоб меояд. Зеро ӯ тавонист, тиурии ҷангро бо фаъолиятҳои гуногуни худаш таҳаввул бидиҳад ва фавқулодда ҳушманд буд ва аз аъмоли зудгузар мепарҳехт."
Шахсияти нодири Аҳмадшоҳи Масъудро Пепе Эскобар муҳимтарин омили маҳбубияти ӯ дар миёни мардуми худ ва дар саҳнаи ҷаҳонӣ номидааст. Вай менависад, дар мулоқотҳояш Масъуд ба чашми ӯ шабеҳи шоирони давраи зуҳури Битлз падид омадааст. Ва хабарнигори дигар, Роланд Барисил, Масъудро "ҷанговари рӯшанфикр" меномад.
Ва Раҳматуллоҳ Бежанпур мегӯяд: "Бо шинохте ки аз ишон доштам, як чунин фарди пуринержӣ ва тавонманде бо имконоти андак дар баробари хатароти бисёр бузург аз муҳаббату аз шигифтиҳои рӯзгор аст. Вале мо эъмоли салиқа мекардем, бахше ба унвони ҳокимияти соқитшуда аз ҷомеа ба наҳве нафрат дошт, ки гӯё ин омили суқути мо буд, бахше ба унвони инки ӯ тафаккураш исломисту мо нестем, ихтилоф дошт, бахше ба унвони инки ӯ тоҷик асту мо аз ин табор нестем, ихтилоф доштанд ва бахше ба хотири инки ӯ бисёр бузург асту мо кӯчак ҳастем, ихтилоф доштанд, аз чандин раҳгузар эъмоли салиқа карданд ва ба ин тартиб як вазъияти бисёр носудманди сиёсӣ дар Афғонистон ба вуҷуд омад. Ин ихтилофот бойис шуд, ки ин барномаҳо ва истротеҷиҳои гунгу мубҳам созмондиҳӣ бишаванд ва як инержии фаъолу як шонси воқеъиро аз мардуми Афғонистон бигиранд."
Аз журналистони тоҷик аввалин мусоҳибаро бо Аҳмадшоҳи Масъуд, сардабири барномаҳои иттилоотии телевизиони Тоҷикистон Қурбоналӣ Хуҷамов дар соли 1996 анҷом додааст. Вай мегӯяд: "Ба сурати умум, ҳамчун қумондон агар ба ӯ нигарем, дар ӯ ягон чизи омирона ва назарбаландона эҳсос намешуд, балки бештар фикр мекардед, дар баробари шумо як одами хоксор ва бисёр фурӯтан нишастааст. Ҳамзамон хеле зуд мефаҳмидед, ки ӯ як шахси оқил, донишманду хирадманд ва дурандеш аст. Оре, вай шахсе буд, ки фаросот ва заковати бисёр бузург дошт ва ба ҳар савол ҷавоби рӯшaну комил медод."
Аз рӯйи ончи дар замони зиндагии Масъуд, махсусан солҳои охири ҳаёташ, дар матбуоти Ғарб чоп шудааст, метавон дид, ки аксарият кӯшидаанд, муносибати ӯро ба ислом ошкор кунанд. Пепе Эскобар менависад, исломи Масъуд нарм буд монанди шафтолуи Панҷшер. Дар водии ӯ занон таҳсил мекарданд, ҳамсари худаш бурқа намепӯшид ва Масъуд исломи толибонро қабул надошту мегуфт, бин Лодин бояд боздошт шавад ва ё аз Афғонистон ронда шавад. Ними суолҳо дар мусоҳибаи он ду террорист дар ниқоби хабарнигор, охирин мусоҳибаи Масъуд, ба бин Лодин марбут буд. Ҳангоми сафараш ба Аврупо, аввалин сафари хориҷии Масъуд, аз ӯ бисёр суол мешуд, ки оё Афғонистон зимни сиёсатҳои толибҳо ба қисматҳо ҷудо хоҳад шуд. Ин ишорае ҳам буд ба тоҷик будани Масъуд.
Дуктур Чингизи Паҳлавон мегӯяд: "Аз назари сиёсӣ ба иллати ин ки тоҷик буд, мухолифонаш ҳамвора мекӯшиданд, ба ӯ хислати қавмӣ диҳанд, аз ин бобат ӯро накӯҳиш бикунанд ва ба унвони як хатар аз ӯ ёд бикунанд. Лаҳҷаи ширини Масъудро бархе аз мухолифонаш дарвоқеъ баҳонае мекарданд, барои ҳамла ба ӯ. Аммо ман ки ҳар бор аз наздик ӯро медидам, медидам, ки чӣ равобити неке бо ақвоми мухталиф дорад, ба хусус бо бародарони паштун, ҳазора, туркман ва ӯзбак ва чӣ қадар кӯшо буд, ки усулан сохтори қудрати сиёсӣ дар Афғонистон таркибе аз ширкати ҳамаи ин ақвом ва мардум бошад."
Дар охирин солҳои умраш Масъуд бо тоҷикони шӯравӣ аз наздик ошно шуд, аз он ҷо ки паноҳандагони тоҷик ва намояндагони иттиҳоди оппозисюни Тоҷикистон қисман дар қаламравҳои таҳти назорати ӯ ба сар мебурданд.
Хабарнигори тоҷик, он вақт корманди телевизиони давлатӣ ва ҳоло сардабири нашрияи "Зиндагӣ" Қурбоналӣ Хуҷамов мегӯяд: "Як саволе ки ман бо ӯ матраҳ кардам, дар бораи равобити Тоҷикистон ва Афғонистон буд. Ва манзури ман ин буд, ки оё ҷаноби Масъуд роҷеъ ба Тоҷикистон то куҷо огаҳӣ дорад ва муносибаташ ба Тоҷикистон чигуна аст. Ӯ ба сурати бисёр комил посух дод. Дар бораи робитаҳои ду кишвар бисёр суханони хуб гуфт ва ҳамчунон дар бораи ягонагии фарҳангу тамаддуни мо, забони мо ва нишон медод, ки ба масъала бисёру бисёр огаҳ буд."
Ба гуфтаи Хуҷамов ҳамон рӯзҳо буд, ки Масъуд ба таври ҷиддӣ ду тарафи низоъи Тоҷикистонро ба сулҳу оштӣ даъват мекард.
Раҳматуллоҳи Бежанпур ҳамчун шоҳид як мулоқоти Тахорро ба ёд меорад: "Як гуфтугӯ байни ҷаноби Нурӣ ҳамчун раҳбари мухолифон ва ҷаноби Раҳмонов, раисиҷумҳури Тоҷикистон дар Тахор барпо шуд ва ман шоҳид будам, ки аз оғози он Масъуд талош кард, хиҷолат аз низоъро дар миён гузорад ва фазои ҳокими музокирот бикунад. Масъуд ҳардуи онҳоро бисёр зебо дар оғӯш гирифт ва гуфт, бардорон, ман аслан хиҷолат мекашам, ки мо баҳси ихтилоф бикунем. Мо арзишҳои хубе дорем ва гузаштаҳои рӯшану боифтихоре ва баҳсе ки сар задааст, бисёр осон бо гуфтугӯи рӯбарӯ ҳал мешавад. Шумо биравед ва мардуми Тоҷикистонро аз ин беш интизор накунед. Мо бо шумо ҳастем, мо яке ҳастем ва мо ҷудоинопазир ҳастем. Ва инсофан, ин иддаъо набуд. Инро ҷаноби Раҳмонов худашон ба хотир доранд, ки ин яке аз эҳсосҳи амиқе буд, ки Аҳмадшоҳи Масъуд дар нафаси худ мунтақилаш мекард."
Ва охирин нафаси худро Масъуд дар он сӯи рӯди Омӯ, дар Тоҷикистон кашид.
Он вақт журналисти собиқи телевизиони тоҷик Қурбоналӣ Хуҷамов ҳанӯз фикр надошт, ки хотираҳои худро рӯйи қоғаз оварад: "Рӯзи ҷашни истиқлоли Тоҷикистон буд ва шоми он рӯз мо дар зиёфати як дӯсти худ будем, ки касе омад ва ин хабарро расонд, ки Аҳмадшоҳи Масъуд даргузаштааст. Ин як хабари аввалан, боварнакарданӣ ва баъдан бисёр ғамангез буд. Ғамангез на танҳо барои мардум Афғонистон, балки барои тамоми мардуме ки барои озодӣ, барои ифтихор ва ғурури миллӣ, барои ҳаққи инсон ва қоил буданд барои он ки ҳеҷ кас дар ҳеҷ куҷо ба касе зулм накунад, хабари бисёр мутаассиркунанда буд ва ҳамаи онҳое, ки сари дастархон бо мо менишастанд, аз чашмонашон ашк мерехт. Он рӯз бо вуҷуди он ки иди истиқлол буд, дар дилҳои мо ғами даргузашти Аҳмадшоҳи Масъуд бисёр асар гузошта буд."

Расонаҳои озарбойҷонӣ бо такя ба маркази матбуоти Вазорати корҳои дохилӣ хабар доданд, ки Иқбол Солиев дар аввали моҳи марти имсол дар Боку ва баъди он дастгир шудааст, ки қабули муштариён аз сӯйи ӯ дар яке аз дармонгоҳҳои бонуфуз боиси бесарусомонӣ гаштааст.

Таҷаммуи мизоҷон ва табобат бо усулҳои баҳсбарангезу ғайриодӣ аз сӯйи ӯ таваҷҷӯҳи пулисро ҷалб карда, сабаби боздошташ шуд.

Аз ин пеш Иқбол Солиевро барои бе иҷозатнома пешниҳод кардани хидматрасонии тиббӣ дар Узбекистон ба ҷавобгарӣ кашида буданд. Назари Иқбол Солиев ба ин қазия маълум нест.

Дар миёни мизоҷони ин табиб узбек тоҷикистониҳо ҳам кам нестанд. Дар наворҳое, ки аз раванди қабули ӯ дар шабакаҳои иҷтимоӣ нашр шудааст, дида мешавад, ки сокинони Тоҷикистон ҳам барои гуиё ҳалли мушкилоти худ ва ё табобат ба назди Иқбол Солиев рафтаанд. Дар Тоҷикистон солҳои ахир чунин афрод боздошту муҷозот мешаванд.

Дар ин баёния, ки ба имзои 350 фаъоли маданӣ ва сиёсӣ интишор шудааст, онҳо хостори қатъи фаврии ҷанг дар Эрон шудаанд.

“Аз нигоҳи мо тарафдорони “на ҷанг ва на ҷумҳурии исломӣ ” ин ҷанг чун ҳама ҷангҳои харобиовар барои мардум на демократия ба армуғон меорад ва на амният.”- навиштаанд, муаллифони муроҷиатнома.

Фаъолон сиёсатҳои ҳукумати Эронро маҳкум карда, ба он таъкид намудаанд, ки “сарбкӯби шаҳрвандон, куштори муътаризон, ғарбситезӣ ва шиори маҳви Исроил” ба манофеи миллии эрониҳо рабте надорад” ва баръакс ин барои мардум ранҷу азоб меорад.

Дар муроҷиатнома фаъолон аз дигарон хостаанд, “ба ҷойи сукут ё ҳимояти мустақиму ғайримустақим аз ҷанг, барои хатми фаврии он ва поён додан ба ҳамлаҳои низомӣ талош кунанд”.

Вазорати корҳои дохилӣ рӯзи 11-уми март дар хабарномае навишт, ки сокини 36 солаи шаҳри Душанбе моҳи сентябри соли гузашта, бо роҳи фиреб ва ваъдаи кори сердаромад зани 33 солаи сокини шаҳри Ваҳдатро ба Дубай бурдааст.

Аммо ба гуфтаи мақомот дар он ҷо зан ба ҷойи кор ба истисмори ҷинсӣ ё танфурушӣ маҷбур шудааст. Дар робита ба ин қазия алайҳи сокини Душанбе бар асоси моддаи 130 ё одамрабоӣ парвандаи ҷиноятӣ боз шудааст.

Қонун барои ин амал аз 8 то 12 соли зиндонро пешбинӣ мекунад. Мавқеи зани гумонбар ва пайвандонаш дар робита ба ин қазия маълум нест.

Моҳи ноябри соли 2025 ҳам мақомоти интизомӣ аз боздошти ду зан бо гумони ҷалби духтарон ба истисмори шаҳвонӣ дар хориҷи кишвар хабар дода буданд. Ба гуфтаи мақомот ин занҳо, ки яке 37 ва дигари 46 сола будаанд, бо истифода аз тангдастии ҷавонзане ва бо ваъдаи кори хуб ӯро ба Русия бурда, ба танфурӯшӣ маҷбур кардаанд.

Бино ба иттилои расмӣ соли 2025 дар кишвар 177 ҳолати савдои одамон ошкор ва зидди 73 нафар парвандаи ҷиноятӣ боз шудааст.

Ин мусобиқа бо ибтикори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе ва Федератсияи миллии гуштигирии Тоҷикистон дар доираи чорабиниҳои варзишии Ҷашни байналмилалии Наврӯз ва эълон гардидани Рӯзи ҷаҳонии гуштигирӣ доир хоҳад шуд.

Дар мусобиқа дастаҳо аз Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоятҳои Суғду Хатлон, шаҳри Душанбе, шаҳру ноҳияҳои тобеи марказ, минтақаи Рашт ва дастаи Федератсияи миллии гуштигирии Тоҷикистон ширкат меварзанд.

Мусобиқа аз рӯйи қоидаҳои варзиши суннатӣ доир гардида, ғолибони ҳар давр соҳиби туҳфаҳо мегарданд. Ба ғолиби мутлақи мусобиқа шоҳҷоиза - мошини сабукрав – тақдим хоҳад шуд.

Мардуми тоҷик анъанаҳои бостонӣ ва хеле бойи варзишӣ дорад. Ба навъҳои варзиши миллӣ ба ғайр аз гуштигирӣ, инчунин камонварӣ, чавгонбозӣ, бузкашӣ, асптозӣ, найзаандозӣ, пойгаи давандаҳо, тирандозӣ, дастхобонӣ ва ғайра шомиланд. Гуштии миллӣ дар байни ин намудҳо мақоми хос дорад ва баргузории сабқати паҳлавонӣ яке аз суннатҳои Наврӯзист.

Ҳамасола дар Тоҷикистон 22-юми март ҳамчун Рӯзи гуштигирӣ таҷлил карда мешавад. Бояд зикр намуд, ки соли 2022 ба гуштии миллӣ – «гуштигирӣ» - мақоми байналмилалӣ дода шуд. Ин мақом дар Вазорати адлияи Швейтсария ба қайд гирифта, гуштии миллии тоҷикӣ соҳиби сертификати байналмилалӣ гардид.

Чордаҳ рӯз инҷониб табодули оташ миёни Эрону Исроил идома дорад.

Рӯзи 12-уми март бар асари мушакборони манотиқи марказии Исроил якчанд манзили мардум зиён дидааст.

Дар ҳамин ҳол низомиёни исроилӣ иддао доранд, ки дар шаҳри Теҳрон посгоҳҳои гурӯҳи ниманизомии Басиҷро ҳадаф қарор додаанд. Ин гурӯҳ масъули таъқиби эътирозҳои мардумии моҳҳои гузашта дар Эрон эътироф шудааст.

Исҳоқ Ҳерсог, президенти Исроил, дар суҳбат бо Рей Фурлонг, хабарнигори Радиои Озодӣ, иброз дошт, ки ҳамлаҳои густарда барои маҳви имконоти ҷангии Эрон идома хоҳад кард.

Ӯ гуфт: "Рамла шаҳри таърихист, ки дар он яҳудиёну арабҳо, мусулмонон ва насрониҳо канори ҳам ба сар мебаранд. Бо ҳадафи ҳимоят аз зиндагии осоиштаи онҳо дар муқобили императории бади Теҳрон, ки мехоҳад сулҳу оромишро барҳам занад, мо маҷбурем ба онҳо зарба занем. Мо бояд имконоти низомии онҳоро маҳв кунем, то Ховари Миёна ояндаи наве дошта бошад."

Замоне, ки президенти Исроил ба суолҳои Радиои Озодӣ ҷавоб медод, барои аввалин бор изҳороте нашр шуд, ки ба раҳбари нави Эрон Муҷтабо Хоманаӣ иртибот дода мешавад.

Як ҳавопаймои бузурги амрикоӣ, зоҳиран, бар асари садамае дар ҳарими ҳавоии Ироқ сарнагун шуда, шаш сарнишини он ба ҳалокат расидаанд.

Ситоди фармондеҳии Амрико, ки назорати амалиётро дар Ховари Миёна дар уҳда дорад, гуфт, ҳавопаймои KC-135 рӯзи 12-уми март дар ғарби Ироқ сарнагун шуд.

Ин навъи ҳавопаймоҳо барои пур кардани захираи маводи сӯхти ҳавопаймоҳои ҷангӣ ҳангоми парвоз истифода мешаванд.

Ба қавли ситод, ҳавопаймо ҳангоми ширкат дар амалиёти Эрон суқут кард, вале на оташи душман ва на оташи тасодуфии нерӯҳои ҳампаймон дар ин амал нақше надорад.

Тафтиши ҳодиса идома дорад.

Низомиёни амрикоӣ рӯзи дуюми март хабар доданд, ки дар Кувайт се ҳавопаймои ҷангии F-15 бо оташи пойгоҳҳои зиддиҳавоии ин кишвар тасодуфан ҳадаф қарор гирифта, сарнагун шуданд.

Чойхонаи "Харбуза" дар шаҳри Ҳисор ин бор ҳам харидоре наёфтааст.

Кумитаи сармоягузории Тоҷикистон онро бори севум 11-уми март бо арзиши беш аз 3 миллиону 600 ҳазор доллар ба фурӯш гузошт.

Вале як намояндааш ба хабаргузории "Азия-Плюс" рӯзи 13-уми март гуфтааст, "савдо нашуд. Пешниҳод низ нашуд. Дигар иншоотро хариданд, инро нахариданд."

Чойхонаи "Харбуза", ки сохтмони онро ба Муродалӣ Алимардон, раиси пешини Бонки миллӣ ва "Агроинвестбонк", пайванд медиҳанд, дар гузашта хусусӣ буд. Аммо дар пайи қарздории "Агроинвестбонк" ба ҳисоби давлат гузашт.

Чойхонаро дар соли 2015 ва бахшида ба 3000-солагии шаҳри Ҳисор бунёд кардаанд.

Мақомот ҳангоми ифтитоҳи чойхона гуфта буданд, ки 100 кас дар он кори доимӣ пайдо хоҳад кард, вале “Харбуза” ҳамагӣ се моҳ фаъол буд.

Радиои Озодӣ соли 2016, як сол баъди боз шудани “Харбуза”, дар бораи он гузорише таҳия кард, ки чойхона дигар кор намекард, бомаш мечакид ва бино таъмирталаб буд.

Эммануэл Макрон, раисҷумҳури Фаронса, кушта шудани як сарбози ин кишварро дар Курдистони Ироқ тасдиқ кард.

Президенти Фаронси 13-уми март дар шабакаи Х навишт, "як узви нерӯҳои мусаллаҳи Фаронса дар ҷараёни ҳамлае дар Арбили Ироқ кушта шуд".

Ин нахустин низомии фаронсавӣ аст, ки аз замони оғози ҳамлаи Исроил ва Амрико ба Эрон кушта шудааст.

Раисҷумҳури Фаронса ҳамчунин навиштааст, ки чанд низомии дигар ҳам захмӣ шудаанд.

Пештар артиши Фаронса аз захмӣ шудани шаш низомии ин кишвар дар пайи ҳамлаҳои паҳподӣ ба пойгоҳи нерӯҳои фаронсавӣ дар Арбил хабар дода буд.

Ҳанӯз ҳеч ҷонибе ба таври расмӣ масъулияти ҳамла ба сарбозони фаронсавиро ба дӯш нагирифтааст.

Аммо як гурӯҳи ниманизомии ироқӣ бо номи "Асҳоби Каҳф" рӯзи 13-уми март бо нашри як баёния таҳдид кардааст, ки манофеи Фаронсаро дар минтақа ҳадаф қарор медиҳад.

Ин баёния дар саҳифаи ин гурӯҳ дар Телеграм андаке пас аз он нашр шуд, ки Эммануэл Макрон аз кушта шудани як низомии фаронсавӣ ва захмӣ шудани чанд тани дигар дар Арбил хабар дод.

Пештар эълон шуда буд, ки пойгоҳи нерӯҳои фаронсавӣ дар Арбили иқлими Курдистони Ироқ ҳадафи як ҳамлаи паҳподӣ қарор гирифта буд, аммо маълум набуд, ки ин ҳамларо кӣ анҷом додааст.

Ҳоло бо нашри баёнияи гурӯҳи "Асҳоби Каҳф", ба назар мерасад, ҳамлаи паҳподӣ кори ҳамин гурӯҳ будааст.

Ҳузури нерӯҳои фаронсавӣ дар Арбил, пайванде ба ҷанги Исроил ва Амрико бо Эрон надорад ва ин сарбозон муддатҳост, ки дар қолаби як эътилофи байнулмилалӣ алайҳи ДОИШ дар ин минтақа ҷобаҷо буда, асосан ба омӯзиши нерӯҳои ироқӣ машғуланд.

Фармондеҳии марказии Амрико аз сарнагунии як ҳавопаймои сӯхтрасони артиши ин кишвар хабар дод. Ба иттилои манбаъ, ҳавопаймои амрикоӣ дар ғарби Ироқ вожгун шудааст.

Фармондеҳии марказии Амрико гуфтааст, ки ҳодиса бинобар шиллики душман набудааст.

Артиши Амрико аз идомаи амалиёти ҷустуҷӯ ва наҷоти сарнишинони ҳавопаймо дар маҳалли суқут дар ғарби Ироқ хабар додааст.

Бар асоси гузоришҳо, ин ҳавопаймо 6 сарнишин доштааст ва ҳанӯз аз сарнавишти онҳо гузорише нашр нашудааст.

Дар ҳамин ҳол, гурӯҳи "Муқовимати исломии Ироқ" масъулияти сарнагунии ҳавопаймои сӯхтрасони амрикоиро бар ӯҳда гирифтааст.

Ин гурӯҳи ниманизомии зери ҳимояти Эрон дар баёнияе иддао кардааст, ки ҳавопаймои амрикоиро "дар дифоъ аз тамомияти арзӣ ва ҳарими ҳавоии Ироқ" ҳадаф қарор дод.

Даҳ кӯдаки бемори тоҷикро барои ҷарроҳии дил ба Чин мебаранд. Дар ин бора Маркази матбуоти Вазорати тандурустии Тоҷикистон рӯзи 12-уми март хабар дод.

Ба иттилои ин ниҳод, кӯдакон, ки аз нуқси модарзодии дил ранҷ мекашанд, дар Чин ройгон ҷарроҳӣ мешаванд. Дар ин сафар яке аз волидон ҳам онҳоро ҳамроҳӣ хоҳанд кард.

Ба навиштаи манбаъ, ин тасмим дар мулоқоти масъулони Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоӣ бо сафири Чин дар Тоҷикистон гирифта шудааст.

Сафари кӯдакони бемор ва ҷарроҳии онҳо дар доираи ҳамкории дуҷонибаи Тоҷикистону Чин дар бахши тандурустӣ ба роҳ монда шудааст.

Вазорат мегӯяд, дар раванди ҷарроҳии кӯдакон табибони тоҷик ҳам ширкат хоҳанд кард. Онҳо ҳам бо мақсади аз худ кардани таҷрибаи мутахассисони чинӣ ба Чин мераванд.

Ба гуфтаи масъулин, ҳадафи асосӣ роҳандозӣ ва истифода аз усулҳои нави табобат дар Тоҷикистон аст.

Модари яке аз гумонбарони асосии ҳамла ба "Крокус Сити Ҳолл" дар Русия, ки ба ҳабси абад маҳкум шуд, ҳукми додгоҳи низомии Маскавро беасос хонд.

Гулракат Мирзоева, модари Далерҷон Мирзоев, рӯзи 12-уми март дар суҳбат бо Радиои Озодӣ гуфт, нисбат ба писараш "туҳмат шудааст".

"Бо шиканҷа ва задану кӯфтан гуноҳро ба сараш бор карданд. Ҳамааш дурӯғ аст. Ягон бор моро даъват накарданд, напурсиданд. Дар ҳаққи бачаам туҳмат аст. Вай ин корҳоро намекард. Худоё, акнун ман ба куҷо муроҷиат кунам, кӣ пушти моро мегирад?" – афзуд ӯ.

Далерҷон Мирзоев ва 14 нафари дигар рӯзи 12-уми март бо айбномаи тарҳрезӣ ва ҳамла ба толори "Крокус Сити Ҳолл" дар Маскав ба ҳабси якумрӣ маҳкум ва чаҳор тани дигар аз 19 то 22 сол зиндонӣ шуданд.

Як нафари онҳо аз Қирғизистон, ду тан аз Ингушистон ва боқимонда аз Тоҷикистон ҳастанд.

Мавқеи маҳкумшудаҳо ба хулосаи додгоҳ ҳанӯз маълум нест, вале пештар баъзе аз онҳо дар нома ва дархостҳои ҷудогона худро бегуноҳ дониста ё хоҳони дигар кардани парванда шуда буданд. Бархе ҳам, ба қавли вакилони мудофеъ, "ба гуноҳ иқрор карданд", вале маълум нест таҳти чӣ шароите.

Мақомоти Тоҷикистон ҳанӯз дар ин бора вокуниш накардаанд.

Ҳамла ба толори консертии "Крокус" рӯзи 22-юми марти соли 2024 рӯй дод ва дар натиҷа 149 нафар куштаву садҳо тан захмӣ шуданд.

Ҳодисаи “Крокус”, ки муҳоҷирони тоҷик дар марказаш қарор гирифтанд, ба кору зиндагӣ ва нақшаву нияти даҳҳо ҳазор кас дар Тоҷикистон ва Русия таъсир гузошт. Ҳарчанд муносибати дағал, санҷишҳои пайиҳам, маъракаи зидди муҳоҷирон дар Русия ва боздошту ихроҷи онҳо то моҳи марти соли 2024 низ ҷой дошт, баъди он бештар шуд.

Додгоҳи ҳарбии Русия рӯзи 12-уми март чор гумонбари ҳамла ба толори консертии "Крокус Сити Ҳол"-ро дар соли 2024 ба ҳабси абад маҳкум кард.

Хабаргузории расмии ТАСС аз толори додгоҳ навишт, инҳо Фаридуни Шамсиддин, Далерҷон Мирзоев, Муҳаммадсобир Файзов ва Саидакрам Раҷабализода мебошанд.

Дар курсии айбдорӣ 19 нафар нишастаанд, ки аксарашон зодагони Тоҷикистон ҳастанд. Онҳо ба тарҳрезиву мусоидат ва анҷоми ҳамлаи террористӣ муттаҳам мешаванд.

Муҳокимаи гумонбарон аз моҳи августи 2025 дар Додгоҳи дуюми ҳавзаи ғарбии низомӣ дар Маскав ҷараён дошт. Баъзе аз расонаҳои Русия навишта буданд, ки гумонбарон хоҳони сабук кардани ҷазо ҳастанд.

Дар ҳамлаи террористӣ ба "Крокус" дар канори Маскав дар рӯзи 22-юми марти соли 2024-ум 150 нафар нафар кушта ва 609 кас маҷруҳ шуданд.

Нерӯҳои қудратии Русия ҳангоми боздошти гумонбарон даст ба азияту шиканҷаи бераҳмонаи онҳо заданд ва созмонҳои ҳомии ҳуқуқ ба мисли Human Rights Watch гуфтанд, ки ба эътирофи гумонбарон бовар кардан душвор аст.

Вазорати корҳои хориҷии Швейтсария рӯзи 11-уми март эълон кард, ки бинобар идомаи ҷанг дар Ховари Миёна ва афзоиши хатарҳои амниятӣ, сафорати худро дар Теҳрон муваққатан мебандад.

Ба гузориши "Рейтерс", дар эъломияи ин вазорат гуфта шудааст, ки Швейтсария бо машварати ду кишвар ба ҳифзи хати иртиботи боз байни Амрико ва Эрон идома хоҳад дод.

Ҳукумати Олмон ҳам ба далели таҳдидҳои амниятӣ аз даргириҳои низомӣ дар Ховари Миёна, кормандони шуморе аз намояндагиҳои дипломатии худро дар минтақа, аз ҷумла, Эрон ва Ироқ кам кардааст.

Як сухангӯйи Вазорати корҳои хориҷии Олмон рӯзи 11-уми март ба хабарнигорон гуфт, "кормандони намояндагиҳои Олмон бинобар вазъияти таҳдидомези феълӣ, муваққатан коҳиш дода шуданд", аммо ӯ нагуфт, ки ин афрод ба куҷо ва ё кадом кишвари дигар бурда шуданд.

Ҳамлаи Амрико ва Исроил ба Эрон рӯзи 28-уми феврал оғоз шуд ва ҳанӯз идома дорад. Ҷумҳурии Исломӣ дар посух бо мушаку паҳпод шуморе аз кишварҳоро дар Ховари Миёна ҳадаф қарор додааст.

Сафорати Амрико дар Узбекистон хабар дод, ки рӯзи 11-уми март як гурӯҳи иборат аз 65 муҳоҷири узбекистонӣ аз Иёлотти Муттаҳида ба ватанашон баргардонда шуданд.

Мақомоти Амрико дар шарҳи сабаби ронда шудани ин муҳоҷирон гуфтаанд, онҳо иҷозаи қонунии иқоматро надоштанд.

Ба навиштаи сафорат, аз моҳи январи соли 2025 то кунун беш аз 1000 шаҳрванди Узбекистон аз ин кишвар ронда шудаанд.

Мақомоти ИМА гуфтаанд, ин иқдом дар доираи барномаи мубориза бо муҳоҷирати ғайриқонунӣ ва ҳифзи марзҳо гирифта шуд.

Онҳо ҳушдор додаанд, ки ҳар касе ғайриқонунӣ барои ворид шудан ба ин кишвар талош мекунад, зиндонӣ ё иҷборан ихроҷ карда мешавад.

Вашингтон аз ҳукумати Узбекистон барои ҳамкорӣ дар бозгардондани шаҳрвандони ин кишвар изҳори миннатдорӣ кардааст.

Боздошт ва берун кардани муҳоҷирони ғайриқонунӣ аз қаламрави ИМА аз сиёсатҳои президент Доналд Трамп аст.

Аз замони ба сари қудрат омадани ӯ даҳҳо тоҷикистонӣ ҳам аз ин кишвар ронда шудаанд.

Бахши марказии Радиои Озодӣ рӯзи 11-уми март аз қавли коршиносон навишт, ки ҷазираи Хорг, нуқтаи асосии содироти нафти Эрон, метавонад як ҳадафи Иёлоти Муттаҳида бошад. Ин иқдом сарчашмаи даромадеро хоҳад баст, ки иқтисоди аз таҳримҳо осебдидаи Теҳронро побарҷо нигоҳ медорад.

Тасарруфи эҳтимолии ҷазираи хурд дар Халиҷи Форс, ки қариб 90 дарсади нафти содиротии Эрон аз онҷо ба берун бурда мешавад, баёнгари шиддат гирифтани ҷанги Амрикову Исроил ба зидди Ҷумҳурии Исломӣ хоҳад буд. Аммо ба гуфтаи коршиносоне, ки Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ бо онҳо ҳамсуҳбат шуд, ин иқдом шояд зарбаи ҷонкоҳе ба иқтисоди Эрон назанад.

Пойгоҳи "Axios" рӯзи 7-уми март хабар дод, ки ҳукумати Амрико масъалаи зери назорат гирифтани ҷазираи Хоргро баррасӣ кардааст. Эрон аз соли 1960 барои содироти нафти худ аз он истифода мекунад. Лангаргоҳҳои Хорг имкон медиҳанд, ки киштиҳои азими нафткашон дар он ҷо бор бигиранд.

Як манбаи наздик ба ҳукумати Амрико ба нашрияи "The New York Post" гуфтааст, тасарруфи ҷазираи Хорг "бо таваҷҷуҳ ба моҳияти ҳаётии он барои натиҷаи ҷанг", бештар масъалаи "вақт" аст.

Маъмурияти Доналд Трамп дар ин бора ошкоро ҳарфе нагуфтааст.

Грегори Брю, таҳлилгари аршади ширкати Eurasia Group, ба Радиои Озодӣ гуфт: "Эрон панҷ истгоҳи дигари содироти нафт дорад. Аз ҷумла, истгоҳи нави Ҷоск дар шарқи гулӯгоҳи Ҳурмуз, ки ба воситаи лӯлаи тақрибан 1000-километрӣ ба майдонҳои асосии нафти Эрон пайваст аст."

Агар Иёлоти Муттаҳида талош кунад назорати Хоргро ба даст гирад, Эрон метавонад истгоҳҳои нафтро дар ин ҷазира нобуд кунад. Коршинос Брю гуфт, мумкин аст, мақомоти Эрон беҳтар шуморанд, ки зерсохтҳои ҷазираи Хоргро худашон аз байн баранд, то ин ки ба дасти дигарон биуфтад.

Брю ҳамчунин гуфт, ҳар гуна нерӯи низомии амрикоӣ дар ҷазираи Хорг дар баробари ҳамлаҳои ҷавобии Эрон осебпазир хоҳад буд. Чун, ба гуфтаи ӯ, ин ҷазира аз ҳамлаҳои мушакӣ ё паҳподӣ ҳеч гуна муҳофизати ҷиддӣ надорад.

Тасарруфи ҷазираи Хорг аз сӯйи Иёлоти Муттаҳида мумкин аст барои раҳбари нави олии Эрон, оятуллоҳ Муҷтабо Хоманаӣ, низ як баҳонаи бузурги таблиғотӣ фароҳам кунад.

“Ин метавонад ба режими Эрон имкон диҳад, ки ҳадафи ҷангро аз ҳимояти худ дар баробари ҳамлаи Амрикову Исроил ба ҳифзи тамомияти арзии кишвар дигар кунад,” – гуфт Грегори Брю.

Маҷлиси Хубрагон рӯзи 8-уми март Муҷтабо Хоманаиро ба ҷойи падараш Алии Хоманаӣ раҳбари олии Эрон интихоб кард. Алии Хоманаӣ, ки 37 сол раҳбари Ҷумҳурии Исломӣ буд, рӯзи 28-уми феврал дар ҳамлаҳои Амрикову Исроил кушта шуд.