Саволи Шумо ба раиси Бонки Миллии Тоҷикистон

Аввалан, Ассалому аллайкум ва ташаккур ба радиои “Озодӣ”-ю шунавандагони он барои таваҷҷӯҳ ба масъалаҳои бонкдорӣ, гардиши пулу қурби он, вазъи молиявии Бонки миллию моҳияти он барои кишвари азизамон.
Баъзе саволҳо аз он шаҳодат медиҳанд, ки на ҳама дар бораи Бонки миллӣ ва вазифаҳои он маълумоти пурра доранд. Бинобар ин, сараввал мехостам дар ин бора маълумоти мухтасар диҳам. Бонки миллӣ - бонки марказии мамлакат ва бонки бонкҳои дар кишварамон фаъолияткунанда мебошад. Вазифаҳои он: таъмини мӯътадилии нархҳо, ташкили низоми пардохтҳо ва назорати фаъолияти ташкилотҳои қарзӣ (бонкҳо, ташкилотҳои қарзии ғайрибонкӣ) мебошад. Ба сохторҳои хусусӣ ва шахсони воқеӣ қарз намедиҳад. Ба пешбурди сиёсати пулию қарзии кишвар машғул буда ба Ҷаноби Олӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси олии мамлакат ҳисоботдиҳанда мебошад.

Акнун, шурӯъ мекунем ба баррасии саволҳои ба сомонаи радио воридшуда.


1. Бале, баъди ба кор омадани ман, вобаста ба вазифаҳои дар назди Бонки миллӣ гузошташуда дар сохтори Бонки миллии Тоҷикистон тағйиротҳо ба амал омаданд. Аз ҷумла, ду Идораи мустақили Бонки миллии Тоҷикистон (Идораи амалиётҳои ҳукуматӣ - 22 нафар ва Идораи татбиқи стратегияи ҳалли қарзҳои бахши пахтакорӣ - 13 нафар ) бо коргаронашон ихтисор карда шуданд. Ҷамъ то имрӯз 19 % и кормандон аз кор озод карда шуданд. Дар масъалаи ба ҷои кадрҳои нолоиқ кадрҳои ҷавон, донишманд, забондон ва дар хориҷа таҳсилкардаро ба кор қабул кардан ҳаминро қайд карданиам, ки ин масъала доимо дар зери назари Раёсати Бонки миллии Тоҷикистон мебошад. Дар БМТ комиссияи тахассусӣ амал мекунад, ки тамоми мутахассисонро аз санҷиш мегузаронад. Дар ҳолати муайян намудани шахсони тасодуфӣ ё ба гуфти шумо "нолоиқ", ки аз санҷиши тахассусӣ гузашта натавонистанд, шартномаи меҳнатӣ бо онҳо бекор карда мешавад (дар доираи Кодекси Меҳнати ҶТ).
Ба маълумоти Шумо мерасонем, ки дар Бонки миллии Тоҷикистон 95 фоизи мутахассисон маълумоти олӣ доранд, 3 нафар доктори илм ва 15 нафар номзади илм мебошанд.
Синну соли миёнаи мутахассисони Бонки миллии Тоҷикистон ба 40 баробар аст. Мутахассисони ҷавони БМТ 31,5% фоизи кормандонро ташкил медиҳанд.
Агар ба таври умумӣ ва хеле кӯтоҳ ба корманди БМТ характеристика (тавсифнома) диҳем, он гоҳ он чунин хоҳад буд: Аз сатҳи донишу салоҳиятнокии кормандони худ розиям

2. Ба Бонки миллии Тоҷикистон дар асоси озмун ба кор омадан мумкин аст. Барои ишғоли ҷойҳои кории холӣ асосан дар сайти интернетии БМТ эълон ҷой дода мешавад.

3. Мувофиқи тартиби ҷойгиркунии маълумот дар саҳифаи асосии сомонаи Бонки миллии Тоҷикистон маълумоти пештара баъди анҷоми ҳар моҳ аз қисми “Ахбор” ба қисмати “Интишорот” гузаронида мешавад. Ҳисоботи аудити махсуси ширкати Эрнст энд Янг дар сомонаи БМТ аз моҳи апрели соли 2009 дар қисми “Интишорот” мавҷуд аст ва файли он дар суроғаи зерин ҷойгир шудааст:
ttp://www.nbt.tj/files/docs/annual_report/rep_rus.pdf

4. Ба хотири исботи ҳақиқат ва ҳимояи манфиатҳои миллату ватан.

1. Ман аз натиҷаҳои аудити Бонки миллии Тоҷикистон он қадаре, ки лозим мешуморам қаноатманд нестам, зеро аудиторон бо сабаби надоштани таҷрибаи кофӣ дар низоми ҳисобдории санҷиши дуруст гузаронида натавонистанд. Ба ҳар ҳол, аудити фаъолияти мо зарур буд ва барои ҷомеаи ҷаҳонӣ интишор намудани натиҷаҳои он амри табиӣ. Албатта, он ба обрӯи Тоҷикистон каме таъсири манфӣ расонид, вале дар навбати худ исбот намуд, ки омодаи ҳамкорӣ ва таъмини шаффофият дар кори худ ҳастем.

2. Аввал ин ки савол мушаххас нест. Агар манзури Шумо аз ин савол манфиатҷӯии шахсони алоҳида бошад, бояд зикр намуд, ки чунин амал хислати писандида нест ва мутаассифона, дар ҷомеаи мо низ каму беш ҷой дорад.
Ҳар ҷо ки ҳабибест, ба паҳлӯ-ш рақибест,
Дар боғи ҷаҳон як гули бехор набошад.
Гумон мекунам, ки арзёбии манфиатҷӯии шахсони алоҳида ба салоҳияти мақомоти дахлдор тааллуқ дорад.

3. На ину на он. Гумон намекунам, ки чунин шахсон бо ҳукумат наздикӣ дошта бошанд, зеро ҳамагон аз сиёсати давлату ҳукумат ва муносибату муборизаи давлату ҳукумат бо чунин ашхос хуб огаҳӣ доранд. Гузашта аз ин, ҳеҷ имкон надорад, ки ҳамаро бо пул бихарӣ. Ҳамин тавр не?

4. Шаффофиятро дар фаъолияти Бонки миллии Тоҷикистон таъмин бояд намуд, дар доираи талаботи қонуну фармонҳои Ҷаноби Олӣ, Президенти кишвар ва қарорҳои ҳукумат корро ба роҳ мондан зарур.

Дар ҷаҳони муосир қурби асъор ва бисёр дигар нишондиҳандаҳои иқтисодӣ вобаста ба фаъолияти иқтисодиёт, унсурҳои талабот ва пешниҳод дар қисматҳои бозор ва дигар омилҳо вобаста мебошад ва имконияти ба таври аниқ гуфтани он дар оянда номумкин аст. Раиси Бонки миллӣ ҳуқуқи маънавии чунин пешгуиро надорад. Мо ҳама чораҳоро меҷуем, то қурби сомонӣ устувор монад.

1. Ман ҳуқуқи баҳодиҳӣ ба фаъолияти Раиси пешинро надорам. Албатта, командаи ӯ ба хатоиҳо роҳ доданд, вале хатоиро оне намекунад, ки ҳеҷ кор намекунад. Ӯ дар шароити вазнини иқтисодию сиёсӣ ба роҳбарӣ омад ва иҷрои вазифаҳои вазнинро ба ӯҳда гирифт. Ростӣ, ман аз ӯ бисёр хислатҳоро омӯхтаам: хоксорӣ, пуртамкинӣ, ҳурмату эҳтироми дигарон новобаста аз сатҳ ва ғайра.

2. Имрӯз пояи қурби пули миллии на ин, ки Тоҷикистон, балки тамоми кишварҳои ҷаҳон дар асоси иқтисодиёти кишвари худ, аз ҷумла вазъи тавозуни пардохти он, ки мавқеи холиси амалиёти иқтисодии хориҷиро (маблағи муҳоҷирон танҳо яке аз қисматҳои ин тавозун мебошад) дар бар мегирад, меистад.

3. Мувофиқи қарори раёсати БМТ эълони маош ба гурӯҳи сирри бонкӣ ворид шудааст ва ман наметавонам ин қарорро вайрон кунам, зеро тобеъи Раёсат мебошам. Фақат гуфта метавонам, ки он аз маоши роҳбарони бонкҳои тиҷоратӣ 2-3 маротиба камтар аст. Маоши камтарин дар Бонки миллӣ 270 сомонӣ мебошад.

1. Чанд моҳи охир қурби пули миллӣ устувор аст ва рӯзҳои охир он устувортар шуда истодааст. Тағйирёбии он нисбати доллару евро аз имкониятҳои мо ва ҳолати молиявии иқтисодиёти кишварҳои Амрикову Иттиҳоди Аврупо, кишварҳои шарики иқтисодиамон ба монанди Россияву Қазоқистон вобаста аст.

2. Зеро мо дар БМТ қурби асъори ғайринақдиро муайян мекунем, дар нуқтаҳои мубодилаи асор бошад, қурби асори нақдӣ муайян мешавад, ки овардану хариду фурӯши он хароҷоти иловагӣ мехоҳад.

3. Бонки миллии Тоҷикистон мутобиқи моддаи 52 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи фаъолияти бонкӣ” аз болои ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) назорати маҷмӯӣ мебарад. Мо доимо фаъолияти онҳоро месанҷем, ки он баррасии фаъолияти ташкилоти қарзӣ (кредитиро) барои муайян кардани вазъи молиявиашон, инчунин мувофиқати фаъолияташон ба талаботи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Бонки миллии Тоҷикистон», қонунҳои дигар ва санадҳои меъёрии ҳуқуқии Бонки миллии Тоҷикистон, санадҳо ва сиёсати дохилии онро дар бар мегирад.

4. Не. Тағйири қурби пули миллӣ танҳо дар ҳолате рух медиҳад, ки агар қурби пули шарикони иқтисодии кишвари мо ва ё қурби доллару евро дар бозори ҷаҳонӣ дигар шавад.

Албатта, хуб аст агар натиҷаҳои аудит дар сомонаҳои ширкатҳо нашр шавад, вале ин вобаста аст аз талаби шартномаи бо аудитор басташуда ва манфиатҳои иқтисодии ширкату кишвар. Баъзан ошкор кардани натиҷаҳои фаъолият ба ояндаи ширкат таъсири манфӣ мерасонад, зеро дар пурзӯршавии ҷосусӣ ё шпионажи иқтисодӣ он метавонад боиси аз бозор ронда шудани ширкат гардад.

1. Мошини шахсӣ надорам ва ҳаваси мошиндорӣ низ. Намедонам барои чӣ, вале мошинронӣ карда метавонам ва ҳангоми сафириам дар Белгияву Франсия ин ба ман бисёр ёрдам кард, зеро соли аввал ронанда надоштам. Писарам мошини Тойота-корола дошт, ки чанд рӯз пеш онро фурӯхт.

2. Як ҳавлӣ, ки ҳангоми сафириам харида будам ва квартираи пешинаам, ки ҳоло дар он писарам зиндагӣ дорад.

3. Бонки миллӣ вобаста ба зарурат мошинҳои зиёди зиреҳпӯшу гуногунтамға дорад. Ман ҳангоми ба Ҳукумат рафтан аз мошини Тойота-авалон ва дар ҳолатҳои дигар аз мошини Тойота-корола истифода мекунам, зеро он каммасраф аст – 8 литр сӯзишворӣ дар 100 км.

4. Рӯзи корӣ барои ман аксаран соати 7-и саҳар шурӯъ шуда, то соатҳои 8 – 10-и бегоҳ давом мекунад.

5. Ду фарзанд. Дар мактабҳои олӣ хондани онҳо ба давраи сафирии ман рост омад. Аз ин рӯ, яке Донишгоҳи озоди Брусселро бо забони франсавӣ хатм карда, дигаре ду сол дар донишгоҳи номбаршуда таҳсил карда, баъд ба Донишгоҳи Небраскаи Амрико рафта, соли гузашта онро хатм кард.

6. Ҳа. Духтарам ҳангоми фаъолияти ман дар Бруссел донишгоҳи онро хатм карда, ба Тоҷикистон баргашт ва ӯро дар Бонки миллӣ ба кор гирифтанд ва то раисии ман аллакай иқтисодчии ин бонк буд.

Бале чунин озмун дар сайти интернетии Бонки миллии Тоҷикистон эълон шуда буд, аммо фақат барои донандагони забони чинӣ. Ҳоло мо эҳтиёҷ ба чунин мутахассис надорем. Сатҳи дониши чунин мутахассисон бояд дар дараҷаи аъло бошад, яъне онҳо бояд аз ӯҳдаи ҳам тарҷумаи хуби шифоҳӣ ва ҳам тарҷумаи хаттӣ баромада тавонанд.

Назорати маблағҳои давлатӣ ба ӯҳдаи хазинадорӣ аст ва бонкҳо танҳо вазифаи кассирро иҷро мекунанд. Яъне, чанд сол боз бонкҳо ба даромаду хароҷоти маблағҳои буҷетӣ сару кор надоранд.

1. Албатта шаффофият пурра нест ва ин тавр ҳам бояд набошад, зеро қисме аз фаъолияти мо сирри давлатию бонкӣ мебошад, вале ончӣ, ки ба хароҷоту даромади мо дахл дорад, дар нишондиҳандаи тавозунамон инъикос ёфта, ба Маҷлиси Намояндагон пешниҳод мешавад.

2. Аксари вақт бо мошини давлатӣ, вале бисёр мехостам, ки пиёда ба кор оям. Велосипедсаворӣ дар мо хуб пазируфта нашудааст.

3. Бонки миллӣ манфиатҳои миллиро ҳимоя мекунад, вале ба шахсони алоҳида хизмат намерасонад. Чунин аст талаботи қонун. Бинобар ин муқоиса кардани Бонки миллӣ бо бонкҳои тиҷоратӣ аз рӯи мантиқ нест.

4. Захираҳои асъорию тиллоии мамлакат ҳоло 330 млн. доллари амрикоиро ташкил медиҳанд.