Пайвандҳои дастрасӣ

Хабари нав

Блогистон

Худойбердӣ Халлӣ, нависандаи туркман

Ин матлабро нависанди туркман Худойбердӣ Халлӣ навиштааст ва мегӯяд, барои вай ҳамчун фарзанди Осиёи Марказӣ мояи ифтихор аст, ки аз ин минтақа Ҳунарпешаи халқии СССР Ҷӯрабек Муродов бархосту оҳангу таронаҳои ин минтақаро машҳур гардонд.

Дар Тоҷикистон чизе баландтар аз кӯҳҳо нест. Қуллаҳо ба осмон мерасанд. Дар Тоҷикистон мегӯянд, баъзе қуллаҳои баландтаринро ҳатто парандаҳо наметавонанд фатҳ кунанд. Аммо дар Тоҷикистон оҳангҳое ҳастанд, ки ин қуллаҳо барои онҳо монеъ буда наметавонанд.

Яздон ба ҳунарпешаи тоҷик Ҷӯрабек Муродов овози зебое дод. Чунин садои хушро ман дар ҳеҷ гӯшаи минтақаи мо нашунидаам. Ин садо худ оҳанг дорад ва оҳангаш мисли худи садо зебост. Биноан дарк кардан мушкил аст, ки мусиқии садо моро тасхир мекунад ё зебоии он.

Дар ин садо ман зебоии кӯҳҳоеро мебинам, ки сар ба абрҳо фурӯ бурдаанд, покии водиҳо ва таровати чашмаҳои кӯҳиро мебинам. Вақте суруди ӯро мешунавам, фикр мекунам, дар фазои Тоҷикистон парвоз дорам.

Азбаски ман забони тоҷикиро танҳо камубеш медонам, талош кардам, бифаҳмам, ки Ҷӯрабек дар бораи чӣ мехонад ва аз онҳое, ки тоҷикиро медонанд, хоҳиш карда будам, ки маънии тарона ё байтҳои зро ба ман фаҳмонанд. Тарҷумаҳо ба ман писанд наомаданд, зеро матни тоҷикӣ ба тарҷума зеботару ҷолибтар садо медод.

Сабки ӯ, ба фикрам, хеле мардумист. Биноан, тарҷумаи он ё талоши фаҳмондани он хеле сахт аст. Шеър ва мусиқиро метавон танҳо ҳис кард. Он гоҳ он мармуз ва ҷозибадор хоҳад буд. Баъд аз ин ман дигар саволи онро, ки Ҷӯрабек ин ҷо дар бораи чӣ мехонад, канор гузоштам. Охир ба сари кас ин фикр намеояд, ки мусиқиро тарҷума кунад. Таронаҳои ӯ низ натиҷаи ба мусиқӣ табдил ёфтани садои инсон аст. Ва ин садо ба мисли орзуи инсон хушоянду афсонавист. Он пури таманно ва ҳиссиёт аст. Аз ин ҷост, ки садо метавонад, аз баландтарин қуллаҳо гузарад ва ба инсонҳои дигар расад. Рости гап, ӯ сарвати миллии халқи тоҷик аст.

Овози Ҷӯрабек Муродов боз як хосияти фарқкунанда дорад. Он танине аз гузаштаи бостонист. Дар эҷодиёти ӯ лаҳнҳои ҳунари Борбади Марвазӣ ниҳонанд. Ромишгари машҳуре, ки дар Мари (Марв) зиста, баъдан шаҳри моро тарк кардааст. Оҳангҳои ӯ, ки имрӯз ҳам шӯҳрат доранд, ҳамроҳ бо хонданҳои Ҷӯрабек накҳати замонҳои қадимро ба рӯзҳои мо мерасонанд. Ин аст, далели он ки пайванд бо даврони бостонӣ вуҷуд дорад. Ин ҳайратовар аст. Махсусан, вақте ӯ оҳангҳоеро мехонад, ки асосашон ба мусиқии Борбад рабт дода мешавад, ба назар чунин меояд, ки ромишгари афсонавӣ аз нав зинда шудааст. Он гуна ки офтоб медурахшад, аз одамони ҷолиб ва ҳунарманд тамоми умр нуре ба атроф мерезад.

Комилан имконпазир аст, ки аз нуқтаи назари таърих, зарурат ба ҳунари ӯ вуҷуд надошт. Зеро шахси камҳунар наметавонист ҳамаи сарват ва мероси фарҳангии халқи тоҷикро ба мо расонад. Таронаҳои ӯ ба монанди худи тоҷикон одӣ, боз ва фаҳмоянд. Барои ҳамин дигарон низ дар олам сурудҳои ӯро мефаҳманд. Зеро мусиқии ӯ аз дили халқи тоҷик берун меояд.

Ба назари ман, барои дарки ҳунар ва ҳувияти худ овозхонон гоҳе ба хондани суруди мардумони дигар иқдом мекунанд. Ҷӯрабек чанд сурудеро ба забони туркманӣ хондааст. Агар ӯ таронаҳои моро барои мо бо ин зебоӣ ва ин қадар хуб иҷро карда бошад, барои мардуми худ чӣ гуна хуштару зеботар мехонда бошад! Чӣ лаҳну оҳанге, ки дар дили халқ бошад, ҳамаи ин мусиқиро мо дар суруди Ҷӯрабек мебинем. Агар барои дили худ покизагӣ ва тароват мехоҳед, таронаҳои ӯро гӯш кунед.

Барои ҳамин мо суруди Ҷӯрабекро гӯш мекунем.
Ва умедворем, боз 70 соли дигар Ҷӯрабекро бинему шунавем.

Худойбердӣ Халлӣ, нависандаи туркман

Муҳлати эътибори шиносномаам кайҳо гузаштааст ва акнун мувофиқи қарордодҳои нав бо шиносномаи дохилӣ наметавонам ба Русия равам. Азбаски таҳсил мекунам, фикр кардам, ки ин навбат шиносномаи хориҷии худро ба шиносномаи биометрӣ иваз кунам.

Шиносномаи биометриро дар муҳлати муайян яъне қариб се ҳафта дастрас намудам. Касоне, ки шиносномаи биометрии тоҷикиро надида бошанд, ба маълумоташон мерасонам, ки ин паспорт аз 48 сафҳа иборат буда, муҳлати эътибораш 10 сол аст. Дар саҳифаи пластикии асосӣ ду расми шумо бо қайди ному насабатон бо ҳуруфи лотинӣ - яъне стандартҳои кабулшудаи байналмилалии шиносномаҳо қайд шудааст. Дар шиноснома ҳамаи маълумот бо тоҷикӣ ва «забони» англисӣ нашр шудаанд.

Ҳамин тавр шиносномаи биометриро гирифтам ва бо он чиптаи электронии ҳавопаймо ба Маскав сафар кардам. Дар фурудгоҳи Домодедово мушкиле пеш намеояд. Манзурам, албатта, танҳо шиноснома аст, зеро масъалаҳои зиёди дигар аз ҳамин “дарвозаҳо”-и Русия сар мешаванд.

Дар бонки Маскав

Мехоҳам, камтар пули худро ба пули русӣ иваз карда, барои эҳтиёҷ сарф кунам. Бо ин мақсад ба шӯъбаи бонки амонатгузории Русия дар қисмати ҷанубу ғарбии Маскав медароям, баъди расидани навбат ба ҳуҷраи додугирифтҳо ворид мешавам.

Дар назди тирезача ду тугмача ҳаст – бо мазмуни «сифати кори коргарро баҳо диҳед: 1. – маъқул шуд ва 2. маъқул нашуд». Бо ин тугмаҳо назар кардаму, пас аз салом додан (ин одоби салом додани шарқиёна на ҳама вақт нисбати одамон дуруст будааст) ба коргари бонк пул ва шиносномаро дароз кардам. Ӯ аввал пулро гирифта дар мошинаш шумурд, қимати ниҳоиро ҳисоб намуда, шиносномаро гирифт ва гуфт:
-- А где перевод паспорта?
Ин савол бо қаҳру итоб ва дуруштӣ садо дод, ки хоси кормандони бонк нест. Пай бурдам, ки вай чунин муносибатро барои он раво дошт, ки ман тоҷикам.
Ман низ бо овози аз вай дағалтар, дод зада, гуфтам, ки ту магар хонда наметавонӣ? Ин ҳуҷҷат бо меъёрҳои байналмилалӣ омода шуда, шиносномаи хориҷӣ ном дорад ва дар он ҳама маълумот бо ҳуруфи лотинӣ оварда шудааст. Ту хондан натавонӣ ё нахоҳӣ, гуноҳи ман, чӣ, чаро ин қадар дурушт ҳарф мезанӣ?
-- Это Россия! Тут всё должно быть по-русски, понятно?! Вы должны уважать наши законы!
-- Кори маро анҷом медиҳӣ ё не? -- гуфтам ман.

Ниҳоят пул иваз карда шуд ва ман рафтам, тугмаи баҳодиҳиро пахш ҳам накардам, садқаи баҳои ман шавӣ!

Дар Донишгоҳ

Чун ба Донишгоҳи давлатии иктишофи геологии Русия, ки дар он таҳсил мекунам, омадам, хостам худро ба қайд гузорам, ин ҷо низ ҳамон саҳнаи бонк такрор шуд, аз ман «перевод»-и шиносномаро талаб карданд. Ин ҷо низ мефаҳмонидам, ки ному насабу маълумотномаам дар шиносномаи хориҷиам бино бар меъёрҳои байналмилалӣ дарҷ ёфтааст, зарурате барои «перевод» намебинам, ба баҳсҳои доманадор рӯбарӯ мешудам.

Ва дар дигар ҷойҳо

Чунин аҳвол қариб дар ҳама ҷойҳо сурат мегирад. Ниҳоят қарор додам, ки дигар бо талабгорони «перевод», бо забони англисӣ ҳарф занам, то бифаҳмам, ки чӣ гуна ҷавоб медиҳанд. Чизе рӯй дод, ки зиёда аз интизори ман буд ва маро ҳайрон кард. Вақте бо онҳо бо забони англисӣ гап мезадам ва ҳамзамон шиноснома пешкаш мекардам, аз ман ягон хел «перевод» намепурсиданд!

Хулоса

Хонандаи азиз, ба худ фикр кардам, ки марди одии тоҷикистонӣ ба Русия ояд ва бо чунин «талабҳо» рӯбарӯ шавад, чӣ кор мекарда бошад? Оё талаботи байналмилалӣ нест, ки ҳама чиро бо ҳуруфи лотинӣ дарҷ намоянд. Ва ба эътибор гиранд? Шумо ба чунин ҳол афтодаед ва назари Шумо ба ин масъала чист?

Насриддинов З.З.,
аспирант

Ёфтҳои бештар

Гузоришҳои видеоӣ

Ахбори Озодӣ аз 19-уми ноябри соли 2019
лутфан мунтазир бошед
Embed

Феълан кор намекунад

0:00 0:15:00 0:00
XS
SM
MD
LG